Đường sắt – Yếu tố định đoạt chiến cục với Nga của Ukraine

Mạng lưới đường sắt đang trở thành một trong những công cụ hậu cần quan trọng nhất và là 'biểu tượng kháng chiến' của Ukraine.

Trong những tuần qua, quân Nga đã tăng cường các cuộc tấn công vào mạng lưới đường sắt trên khắp Ukraine. Cây cầu đường sắt bắc qua sông Dnipro đã bị hư hại nghiêm trọng sau vụ không kích hôm 4/5. Ukrzaliznytsia – tập đoàn đường sắt quốc doanh của Ukraine, trước đó 1 tuần đã phải thông báo 20 đoàn tàu của họ bị trễ lịch trình tới 12 tiếng do ảnh hưởng bởi các cuộc giao tranh.

Nhiều nhà ga, trạm biến áp và cầu đường sắt khác trên khắp Ukraine cũng trở thành mục tiêu bị tấn công, trong đó có vụ nã tên lửa vào nhà ga phía đông thành phố Kramatorsk hôm 8/4, khiến ít nhất 50 người thiệt mạng. 

Các tuyến đường sắt ở Ukraine ngày càng trở thành mục tiêu bị tấn công trong thời gian gần đây. Ảnh: Ukrzaliznytsia 

Mạng lưới huyết mạch

Theo đài DW, Nga có lý do chính đáng để thay đổi chiến thuật của mình. Ukraine hiện sở hữu một mạng lưới đường sắt hiện đại với tổng chiều dài lên tới 22.000km. Đường sắt đóng một vai trò quan trọng trong việc đi lại và vận chuyển của người dân Ukraine, nhất là khi nhiều tuyến đường quốc lộ ở nước này vẫn trong tình trạng rất xập xệ và không thật sự thích hợp cho việc vận chuyển vật liệu nặng.

Đó cũng là một trong những lý do mà hệ thống đường sắt đã trở thành một trong những "biểu tượng kháng chiến" ở Ukraine. Không chỉ đóng vai trò viện trợ vũ khí, đồ tiếp liệu đến những nơi tiền tuyến, chúng còn góp phần sơ tán an toàn hàng triệu người Ukraine khỏi các vùng chiến sự. 

Giờ đây, các chuyến tàu này còn là phương tiện đưa các gia đình Ukraine trở lại nơi vừa giành được từ quân Nga, cũng như đưa những vị khách quan trọng đến thủ đô Kiev, từ Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cho tới Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen.

Không những thế, đường sắt ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển các kiện hàng xuất khẩu từ Ukraine. Trước thời điểm chiến sự, có tới 50% hàng hóa xuất và nhập khẩu của Ukraine đi qua cảng Odessa. Nhưng kể từ khi Biển Đen bị quân Nga phong tỏa, Ukraine ngày càng xuất khẩu nhiều hàng hóa như lúa mì, than đá, thép và các sản phẩm hóa học sang phương Tây bằng đường sắt.

Các chuyến tàu hỏa đã góp phần sơ tán an toàn hàng triệu người Ukraine khỏi các vùng chiến sự. Ảnh: Reuters

Sự bền bỉ đáng kinh ngạc 

Trong những tháng đầu tiên của cuộc xung đột với Nga, hệ thống đường sắt của Ukraine đã chứng tỏ sự bền bỉ và thích nghi một cách đáng kinh ngạc. Nhờ có mạng lưới dày đặc, nên một khi tuyến đường này bị đánh bom, các đoàn tàu ở Ukraine vẫn có thể nhanh chóng tìm ra các tuyến đường thay thế khác. "Trong một số trường hợp, chúng tôi có thể sửa chữa các tuyến đường sắt bị hư hỏng chỉ trong vài giờ", Oleksandr Pertsovskyi, Giám đốc điều hành Công ty Vận tải Đường sắt Ukraine, chia sẻ với đài NBC.

Oleksandr Kamyshin, cấp trên của ông Pertsovskyi, thì nói với CNN rằng công ty của ông đang vận hành một cơ cấu quản lý "phẳng" – tức các nhà quản lý tuyến đường sắt giờ đây có thể ra quyết định tại chỗ mà không cần xin phép cấp trên, dẫn tới việc sửa chữa có thể được thực hiện một cách nhanh chóng. Dù thừa nhận các cây cầu bị hư hỏng hoặc phá hủy khó có thể được sửa chữa nhanh chóng như vậy, song theo ông Pertsovskyi, "điểm mấu chốt ở đây là chúng tôi có thể tiếp tục vận hành hệ thống, bất chấp các cuộc tấn công ngày nhiều".

Tuy nhiên, việc vận chuyển bằng tàu hỏa đang trở nên nguy hiểm hơn do tần suất các cuộc tấn công vào những cơ sở đường sắt ở Ukraine đang ngày một gia tăng.

Trọng yếu với cả đôi bên

Mạng lưới đường sắt ở Ukraine đã trở thành mục tiêu bị tranh chấp quyết liệt ngay từ khi giao tranh với Nga bùng phát. Quân Nga đã cố gắng giành quyền kiểm soát một cách nhanh chóng các trung tâm hậu cần cho hệ thống đường sắt của Ukraine ở các thành phố lớn như Kharkiv hay Kiev, nhưng đều bị cản trở trước sức kháng cự của quân đội Ukraine. 

Bản đồ hệ thống đường sắt còn hoạt động ở Ukraine từ khi bắt đầu xung đột với Nga đến ngày 3/5. Nguồn: DW, OSM, Viện Nghiên cứu Chiến tranh, AEI's Critical Threats Project

Ở chiều ngược lại, các lực lượng Ukraine và một số nhà khai thác đường sắt ở Belarus cũng được cho là đã tìm cách phá hủy hoặc làm hư hại các tuyến đường sắt liên kết giữa Nga và Belarus - những tuyến đường được xem là “chìa khóa” cho việc tái triển khai một số lượng lớn quân đội Nga.

Do có diện tích lãnh thổ rộng lớn với rất nhiều địa hình hiểm trở và thời tiết phức tạp, các lực lượng cơ giới thường trực của Nga luôn phải dựa vào mạng lưới đường sắt để vận chuyển binh sĩ, lương thực và nhiên liệu. "Nếu không thể sử dụng đường sắt, quân Nga chỉ có thể dựa vào đường bộ", Emily Ferris, chuyên gia về Nga tại Viện Các quân chủng thống nhất của Hoàng gia Anh (RUSI), viết trên tạp chí Foreign Policy.

Bà Ferris cũng cho rằng, quân Nga không có đủ lương thực và nhiên liệu để duy trì các cuộc tấn công trên bộ nhằm kiểm soát những vùng lãnh thổ cách xa các trục đường sắt ở Ukraine. "Ở phía bắc, Nga chưa bao giờ kiểm soát được bất kỳ trung tâm vận tải đường sắt nào ở Chernihiv hoặc xung quanh thủ đô Kiev. Cùng với đó, điều kiện thời tiết mưa nhiều và bùn lầy khiến nhiều phương tiện cơ giới của Nga bị mắc kẹt và bỏ lại”, nữ chuyên gia của RUSI viết.

Mục tiêu mới, chiến thuật mới

Nga giờ đây đã phải xác định lại mục tiêu trong chiến dịch quân sự của mình, và chỉ còn tập trung vào việc kiểm soát các vùng lãnh thổ phía đông và đông nam của Ukraine. 

Nhưng như bà Ferris đã chỉ ra, do chưa thể toàn quyền kiểm soát những trung tâm hậu cần của tuyến đường sắt ở Kharkiv và miền nam Ukraine, nên cho tới nay, Nga chưa thể tận dụng các cơ sở hạ tầng đường sắt địa phương cho việc vận chuyển binh sĩ, khí tài vào sâu trong lãnh thổ Ukraine để mở rộng vùng kiểm soát".

Dù vậy, điều này cũng không đồng nghĩa với việc mạng lưới đường sắt ở phần còn lại của Ukraine sẽ an toàn. Sự thay đổi trong mục tiêu chiến dịch của Nga có nghĩa là quân đội nước này không còn đẩy mạnh việc kiểm soát hệ thống đường sắt để làm bàn đạp cho các đợt tiến công của mình. Giờ đây, Nga sẽ tìm cách hủy hoại, gây đứt gãy hạ tầng đường sắt ở Ukraine nhằm cắt đứt các tuyến đường vận chuyển vũ khí của phương Tây vào nước này.

Do đó, Ukraine có thể duy trì cơ sở hạ tầng đường sắt của mình trong bao lâu có lẽ sẽ là một yếu tố định đoạt kết cục của cuộc xung đột này.

Việt Anh

tin nổi bật

Chiến lược quốc phòng của Pháp

Sách trắng quốc phòng công bố năm 2020 của Pháp nêu rõ, “bảo vệ nhân dân và lãnh thổ nước Pháp” là cốt lõi của chiến lược quốc phòng Pháp.

Hình ảnh pháo tự hành Đức viện trợ ‘ẩn nấp’ ở miền đông Ukraine

Theo truyền thông Đức, pháo tự hành Panzerhaubitze 2000 (PzH-2000) của nước này vừa chuyển cho Ukraine hồi tuần trước đã có mặt ở vùng Donbass.

G7 cam kết tái thiết Ukraine, Kiev tuyên bố Lysychansk là ‘tiền đồn cuối cùng’

Nhóm 7 nước có nền công nghiệp phát triển (G7) hôm nay đã ra tuyên bố cam kết hỗ trợ tái thiết dành cho Ukraine.

Nga nêu lý do vụ hỏa hoạn, phủ nhận tập kích vào trung tâm thương mại ở Ukraine

Lực lượng Ukraine ngày 28/6 tiếp tục tìm kiếm những người mắc kẹt trong đống đổ nát của một trung tâm thương mại tại thành phố Kremenchuk. Trong khi đó, Nga nêu lý do đằng sau vụ việc khiến ít nhất 18 người thiệt mạng này.

Con trai Tổng thống Philippines Duterte nhậm chức thị trưởng

Sebastian “Baste” Duterte, con trai Tổng thống Philippines sắp mãn nhiệm Rodrigo Duterte, đã tuyên thệ nhậm chức thị trưởng thành phố Davao, thay cho chị gái vừa được bầu làm Phó tổng thống.

Lũ lớn cuốn phăng cầu ở Thổ Nhĩ Kỳ, gây ngập lụt trầm trọng ở Trung Quốc

Nhiều quốc gia đang phải đối mặt với tình trạng mưa lớn, lũ lụt trầm trọng. Tại một tỉnh miền bắc của Thổ Nhĩ Kỳ, lũ lớn cuốn phăng một cây cầu bắc qua sống, trong khi tại Trung Quốc, những cơn mưa lớn gây ngập lụt trầm trọng.

Quân Ukraine rút khỏi Lysychansk, Kiev tuyên bố phá kho đạn Nga

Phe ly khai thân Nga cho biết, nhiều đơn vị của quân đội Ukraine đã rút chạy khỏi thành phố Lysychansk.

Hành trình gian nan rút khỏi 'chảo lửa' Sievierodonetsk của binh sĩ Ukraine

Một trong những binh sĩ cuối cùng làm nhiệm vụ bảo vệ Sievierodonetsk hé lộ về hành trình gian nan của anh và các đồng đội khi buộc phải rút khỏi "chảo lửa" miền đông Ukraine sau nhiều tuần giao tranh ác liệt với quân Nga.

Tìm thấy hơn 40 người nhập cư tử vong trong xe tải ở bang Texas, Mỹ

Giới chức tìm thấy 46 người nhập cư đã tử vong bên trong một chiếc xe tải đầu kéo vào ngày 27/6 (giờ địa phương) tại San Antonio, bang Texas, Mỹ.

Hiện trường vụ 46 người tử vong trong xe tải tại Mỹ

Theo Reuters, đã có ít nhất 46 người tử vong được tìm thấy trong một thùng xe tải ở San Antonio, Texas, Mỹ.

Mỹ có khả năng tăng cường hiện diện quân sự tại Ba Lan

Tại hội nghị khối NATO ở Tây Ban Nha, Tổng thống Mỹ Biden sẽ thông báo kế hoạch tăng cường hiện diện quân sự tại Ba Lan, cùng thay đổi chính sách triển khai quân đội Mỹ tại Baltic.

Phát hiện hàng chục người tử vong trong xe tải ở Mỹ

Ít nhất 46 người nghi là dân nhập cư, được giới chức Mỹ phát hiện tử vong trong một xe tải ở ngoại vi thành phố San Antonio thuộc bang Texas.

Video quân Nga giao tranh với lính châu Âu và Gruzia ở Ukraine

Theo Bộ Quốc phòng Nga, cuộc giao tranh trên xảy ra ở khu vực gần thành phố Lysychansk, Ukraine.

Điện Kremlin xác nhận Tổng thống Putin dự hội nghị G20

Điện Kremlin hôm 27/6 ra thông báo chính thức về việc Tổng thống Vladimir Putin sẽ tham dự hội nghị G20 được tổ chức tại Bali, Indonesia vào tháng 11.

Trung tâm mua sắm trúng tên lửa, Tổng thống Ukraine đặt mốc chấm dứt giao tranh

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói với các nhà lãnh đạo G7 rằng đừng để chiến sự giữa Ukraine và Nga kéo dài qua mùa đông và kêu gọi trừng phạt mạnh hơn với Moscow.