Hỗn loạn ở công viên nước: Vì đâu nên nỗi?

Phúc Lai Thạc sĩ Luật Quốc tế, Nhà nghiên cứu độc lập tại Hà Nội

Nếu chúng ta không thực sự nhìn lại cách sống của bản thân, tiếp tục thỏa hiệp với tiêu cực, thì XH sẽ tiếp tục còn những chuyện “chen lấn”.  
Nếu chúng ta không thực sự nhìn lại cách sống của bản thân, tiếp tục thỏa hiệp với tiêu cực và bằng cách đó lấy đi cơ hội của người khác, thì XH sẽ tiếp tục còn những chuyện “chen lấn”.  

Ngay giữa tháng Tư, mùa hè đã chào sân thủ đô với trận nóng 38 độ. Và trên mạng internet cuối ngày Chủ nhật 19/4 còn nóng hơn vì chuyện hàng nghìn người trèo rào vào một công viên để chơi các trò chơi dưới nước miễn phí.  

Từ góc nhìn thực tế 

Chuyện chen lấn này trong mấy năm nay với người Việt Nam không còn lạ lẫm. Nếu như dùng công cụ Google tìm kiếm với cụm từ khoá “chen lấn, miễn phí, giảm giá” thì trong khoảng 0,38 giây có ngay khoảng 404.000 kết quả. Có thể điểm mặt các sự kiện gần đây như “chen lấn mua hàng hiệu Gucci giảm giá,” “Phát hãi: Chen lấn ăn miễn phí, mua giảm giá”, “Chen lấn uống bia miễn phí” “Tranh cướp áo mưa miễn phí”, v.v… Hầu hết đều có những yếu tố giảm giá, miễn phí.  

Chính điều này làm người ta khá dễ dàng đổ lỗi cho máu tham của con người, tham lợi nhỏ mà quên ngay cái tự trọng, thể diện. Nhiều ý kiến tập trung nhiều vào khía cạnh văn hóa, hay cư xử văn minh của cộng đồng hay thiếu sót trong giáo dục nhân cách của ngành giáo dục…  

Những góc nhìn đó đều có lý riêng. Tuy nhiên, nếu nhìn nhận ở khía cạnh thực tế, cũng cần phải thừa nhận một điều, rằng các thành phố nói riêng và trên toàn đất nước nói chung, tình trạng thiếu chỗ vui chơi, không gian xanh cho cộng đồng ngày càng trầm trọng. Đơn cử Hà Nội, từ một thành phố được người Pháp quy hoạch cho 4 vạn dân với nhiều vườn hoa, vừa là chỗ thư giãn cho người dân, vừa với tư cách như những đảo phân tuyến giao thông, đã nhanh chóng phình to cả về dân số lẫn quy mô.  

Sau khi người Pháp rút đi, thành phố đã có những nỗ lực to lớn để xây dựng nên những điểm vui chơi, không gian xanh mới: ngoài vườn Bách Thảo, đã có thêm Công viên Thống Nhất, vườn thú Thủ Lệ hay như đường Thanh Niên là công sức của thanh niên thủ đô cải tạo từ một khu vực ô nhiễm, thành một trong những con đường đẹp của Hà Nội…  

Nhưng với những công trình có thể nói đếm trên đầu ngón tay, thì những nỗ lực đó không thấm vào đâu so với tốc độ tăng dân số cơ học. Về chất lượng, có thể nói những trò chơi cho trẻ em mặc dù có nhúc nhích tiến bộ lên về công nghệ, nhưng cũng chẳng ăn thua so với thời cách đây vài chục năm, vẫn những trò đu quay, tàu điện…   

Các khoảng không gian công cộng như sân của các câu lạc bộ thanh thiếu niên cũng đều đã được tận dụng hết để kinh doanh các trò chơi cho trẻ em. Ấy thế mà thiếu vẫn thiếu – cứ những ngày nghỉ lễ đi đến những điểm vui chơi công cộng đó, là đông nghẹt người.  

Sự ra đời của công viên nước Hồ Tây đã là điểm sáng vì đã đưa được vào cho Hà Nội những dịch vụ vui chơi khác hẳn, tiến bộ hẳn về chất. Từ đó đến nay, Hà Nội chưa có thêm được một dự án nào tương tự như vậy.  

{keywords}

Cảnh chen lấn, hỗn độn ở công viên nước Hồ Tây. Ảnh: Anh Tuấn/ Thanh Niên

Vòng luẩn quẩn 

Ngược dòng thời gian, tôi còn nhớ khoảng năm 1987, 1988, có lần ở Tràng Tiền người ta phát không sách của Nhà xuất bản Cầu Vồng (Liên Xô.) Những tưởng người Hà Nội nói riêng, người Việt Nam nói chung yêu quý sách vở (có người còn bảo ăn cắp sách không phải là ăn cắp cơ mà) nên chen lấn đến trầy xước để nhận bằng được những cuốn sách được in cực kỳ đẹp. Nhưng không thiếu những người xin rồi, quay vào xin tiếp và chỉ vài ngày sau, nhiều cuốn trong số đó xuất hiện ở… hàng sách cũ.  

Cũng khoảng năm 1990, có Hội chợ triển lãm ở Giảng Võ người ta cũng chen lấn ghê gớm chỉ để xin những cuốn catalog in bóng loáng đầy màu sắc của các công ty Nhật Bản. Chúng bị giằng xé ghê gớm đến mức các “ông Nhật” chỉ mất vài chục giây đến vài phút đã phát hết đống catalog, vừa ngán ngẩm, vừa ái ngại xòe tay ý là “Hết rồi” với một số người chậm chân có dáng vẻ bề ngoài hoàn toàn không “doanh nhân” tí nào. 

Việc chen lấn, đâu phải ở chuyện nhận được đồ miễn phí hay giảm giá, cách đây vài năm người ta đẩy đổ cổng trường chỉ để vào xin hồ sơ nhập học cho con. Hình ảnh các phụ huynh dẫm lên để tràn qua cổng trường, như một sự băn khoăn đến mức thành thách thức lớn đối với chúng ta trước cái mâu thuẫn giữa một bên là lòng hiếu học của dân tộc vốn vẫn được ca ngợi bấy lâu nay, với bên kia là sự hăng hái đến sục sôi để có bằng được lá đơn xin học.  

Chính vì thế mà sau vụ việc “công viên nước”, không thiếu những ý kiến cho rằng, bố mẹ bế con trèo rào vào để cho con vui chơi bằng được, thì một bên là lòng yêu con vô bờ bến đến mức “san bằng tất cả” và bên kia là sau này, chính đứa trẻ ấy sẽ tiếp tục san bằng những rào cản lớn hơn, thà giẫm đạp lên người khác còn hơn là bị thua thiệt.  

Đến đây, tôi muốn nhìn câu chuyện trong một bối cảnh thời gian “dài hơi” hơn. 

Từ khi mở cửa cải cách kinh tế đến nay gần 30 năm, song song với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, đem lại nhiều thành quả rõ rệt, thì chúng ta cũng chứng kiến những phương thức làm giàu phi tiêu chuẩn và thiếu vắng những khái niệm về danh dự, tự trọng của doanh nhân. Có những người làm giàu hân chính, nhưng lại cũng có “một bộ phận không nhỏ” những người làm giàu theo “kiểu khác”.   

Không chỉ doanh nghiệp, mà từng cá nhân, không ít người trong chúng ta không thích cách sống có trật tự, vì nếu sống theo trật tự của pháp luật, mỗi người phải bớt quyền lợi của mình ít nhiều. Chúng ta chọn cách sống với những quy định mù mờ một chút và khi cần, chấp nhận móc hầu bao trả “tiêu cực phí” để được việc riêng.  

Chúng ta kêu ca phàn nàn, nhưng gặp chuyện vẫn sẵn sàng dung túng cho tiêu cực. Cái vòng luẩn quẩn ấy vẫn cứ ngày ngày chờ đợi bất kỳ ai trong số chúng ta sa vào, người giữ trọng trách lẫn người dân… và xã hội cứ bị ghì lại. 

Nếu như trước những việc có thể trả được “tiêu cực phí,” để “mua thứ công bằng theo kiểu phải trả tiền”, và vượt trước trên những người khác sẽ không đạt được quyền lợi đó nếu không chịu thỏa hiệp với tiêu cực; thì với những trường hợp không cần phải trả tiền, chúng ta sẽ chọn phương án dùng sức mạnh để chen lấn. Khi ấy, đương nhiên lợi quyền sẽ vào tay người khỏe và nhanh nhẹn, còn cơ hội của người khác, sẽ giảm đi.  

Trên truyền thông đã và sẽ còn xuất hiện những lời kêu gọi người ta giảm bớt lòng tham, sự ham muốn đi một chút… Nhưng nếu chúng ta không thực sự nhìn lại cách sống của bản thân mình, chừng nào còn tiếp tục thỏa hiệp với tiêu cực và bằng cách đó lấy đi cơ hội của người khác, thì xã hội sẽ tiếp tục còn những chuyện “chen lấn” như vậy.  

Và do đó, trước mắt tạm thời “ai ơi xin đừng miễn phí,” để người Việt Nam bớt những cuộc chen lấn, tạo nên những hình ảnh xấu xí, khổ lắm ai ơi!

Phúc Lai  

tin nổi bật

Vài điều suy nghĩ về Tết cổ truyền dân tộc

Chúng ta đã ăn xong cái Tết kéo dài nhiều ngày, nhưng tôi vẫn muốn nói lại một số điều đang níu kéo, cản trở các bà, các mẹ của chúng ta trong dịp Tết.

Nhà trí thức có nên giàu không?

Đầu Xuân mới, xin bàn về một chủ đề tương đối nhạy cảm nhưng lại hết sức thực tế: Nhà trí thức có nên giàu không?

"Từ chức 20" nhìn từ "Khoán 10"

Xin gọi năm 2022 vừa kết thúc là năm ‘Từ chức 20’ từ Kết luận số 20-TB/TW ngày 8.9.2022 của Bộ Chính trị.

Quốc phục nam của người Việt

Thời gian trước đây, cộng đồng mạng nói nhiều đến bộ quần áo của một vị đại sứ nọ mặc trong buổi lễ trình Quốc thư. Người bảo chẳng giống ai, người thì bảo như vậy cho khỏi “đụng hàng”.

Vượt nguy, tận cơ

Đáng nói hơn con số là thông điệp: Trong một thế giới nhiều bất trắc, đổi thay, đầy gam màu sáng tối rất cần “vượt nguy, tận cơ”, “tư duy lại, thiết kế lại, xây dựng lại”, và càng cần “hành động quyết liệt, khôn khéo, linh hoạt”.

“Giá như chúng ta quyết liệt hơn”

Một năm đã qua với những niềm vui, nỗi buồn pha lẫn sự trăn trở. Giá như chúng ta có cách điều hành quyết liệt, khôn khéo hơn nữa thì kết quả sẽ còn tích cực hơn.

Thách thức và triển vọng kinh tế năm 2023

Thế giới đang thay đổi rất nhanh cả về địa chính trị và cách mạng công nghệ, mở ra thời cơ mới rất lớn cho Việt Nam nếu biết tận dụng.

‘Chính phủ Việt Nam đã có những kết quả kinh tế xuất sắc’

Việt Nam duy trì vị trí dẫn đầu là nước xuất khẩu hàng hóa lớn nhất trong số các nước ASEAN vào thị trường EU.

Chào năm mới 2023: Từ khát vọng đến hành động

Bước vào năm 2023, Việt Nam ghi nhận một kỷ lục mới trong suốt hàng ngàn năm xây dựng và bảo vệ đất nước: dân số chính thức đạt 100 triệu người, trở thành quốc gia đông dân số thứ 15 trên thế giới.

Tết là dịp để kích cầu

“Tết” với người Việt là thời điểm được nghỉ khá dài theo luật lao động. Ở đây, xin không bàn luận góc độ phong tục, tập quán, văn hóa truyền thống mà nhìn Tết ở góc độ kinh tế.

Người gửi tiền bỗng trở thành nhà đầu tư bảo hiểm

Việc những người gửi tiền tiết kiệm ngân hàng tố bị lừa trở thành nhà đầu tư bảo hiểm là có thật, đang gây nhức nhối. Song, vì điều đó mà có những quy định kỹ thuật thắt chặt dịch vụ này cũng không nên”.

Nỗi xót xa và niềm phẫn uất mang tên ‘đăng kiểm’

Hệ thống đăng kiểm đang bộc lộ những tệ hại tồn đọng của nó trước con mắt của bàn dân thiên hạ, muốn chữa trị cần tách bạch toàn bộ chức năng quản lý.

Lời giải bài toán hóc búa mang tên bất động sản

Bất động sản hiện nay không dừng ở đầu cơ đất đai mà là ngành kinh tế quan trọng thông qua các sản phẩm công nghiệp, nhà ở và nghỉ dưỡng.

‘Chênh lệch địa tô’ từ lý thuyết đến thực tiễn

Đất ở và đất thương mại, dịch vụ thường có giá cao gấp cả chục lần, thậm chí cả trăm lần so với đất nông nghiệp. “Chênh lệch địa tô” hình thành từ đó: do chuyển mục đích từ loại đất có giá trị thấp sang loại đất có giá trị cao hơn.

Việt Nam tăng trưởng kinh tế số mạnh nhất khu vực Đông Nam Á

Sau hai năm đại dịch vừa qua đã đẩy nhanh xu hướng thay đổi thói quen mua sắm và kinh doanh trực tuyến của Việt Nam theo hướng tích cực.