Lúng túng đúng - sai: Nỗi lo phạm luật bó gối giới ngân hàng

Giới tài chính ngân hàng rối bời với nỗi lo phạm luật và có thể mất ngàn tỷ với những quy định mới chưa thống nhất rõ ràng giữa Bộ Luật Dân sự 2015 (có hiệu lực 1/1/2017) với Luật NHNN 2010 và Luật các TCTD 2010.

- Giới tài chính ngân hàng rối bời với nỗi lo phạm luật và có thể mất ngàn tỷ với những quy định mới chưa thống nhất rõ ràng giữa Bộ Luật Dân sự 2015 (có hiệu lực 1/1/2017) với Luật Ngân hàng Nhà nước 2010 và Luật các tổ chức tín dụng (TCTD) 2010.


Trần lãi suất và quyền tài sản: Hiểu sao đây?

Chỉ vài ngày nữa, Bộ Luật Dân sự 2015 sẽ có hiệu lực thi hành (1/1/2017) trong khi giới luật sư, ngân hàng và các chuyên gia kinh tế vẫn đang rối bời không biết chuyện gì sẽ xảy ra bởi những cách hiểu khác nhau về việc áp dụng các quy định cũ mới.

Hai câu chuyện được đề cập liên quan tới Bộ Luật Dân sự 2015 là: trần lãi suất và quyền tài sản.

Một điểm nổi bật trong câu chuyện vênh nhau trong cách hiểu nằm ở Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015. Theo đó, điều khoản này quy định loại trừ việc áp dụng mức trần lãi suất vay 20% trong "trường hợp luật khác có liên quan quy định khác".

“Luật khác” ở đây được hiểu là pháp luật chuyên ngành, gồm Luật Ngân hàng Nhà nước 2010 và Luật các tổ chức tín dụng (TCTD) 2010.

{keywords}
Quy định về trần lãi suất được hiểu theo nhiều cách khác nhau.

Như vậy, việc áp dụng mức trần lãi suất vay 20%/năm đối với hoạt động cho vay của các TCTD đã bị loại trừ. Và, áp theo pháp luật về tín dụng, các bên trong quan hệ tín dụng là TCTD và khách hàng được tự thoả thuận về lãi suất.

Tuy nhiên, khoản 2 Điều 91 Luật các TCTD 2010 mặc dù nêu rõ lãi suất trong hoạt động cấp tín dụng của các TCTD theo cơ chế thoả thuận nhưng “theo quy định của pháp luật”. Cụm từ này vô hình trung khiến các TCTD, khách hàng có quan hệ tín dụng với TCTD và các cơ quan chức năng thực thi pháp luật lúng túng là không biết theo pháp luật về tín dụng ngân hàng (không áp dụng trần lãi suất cho vay) hay theo pháp luật dân sự (áp dụng trần lãi suất cho vay).

Trong lĩnh vực bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay đó là chưa có cách hiểu thống nhất về việc thế chấp, cầm cố tài sản để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ cho người khác.

Trên thực tế, có TCTD đồng ý xác lập giao dịch bảo đảm này, có tổ chức không. Ngay ngành tòa án, khi giải quyết tranh chấp cũng có 2 quan điểm: Chấp nhận hoặc không chấp nhận giao dịch bảo đảm dưới dạng cầm cố, thế chấp để bảo đảm nghĩa vụ dân sự cho người khác.

Nguy cơ phạm luật, mất tiền

Soi lại Bộ Luật Dân sự 2005 có thể thấy, bộ luật này không có quy định ngoại trừ vượt trần lãi suất (150% lãi suất cơ bản) nhưng trên thực tế những năm gần đây tòa án thường chấp nhận các hợp đồng tín dụng thỏa thuận với lãi suất cao hơn, nhất là đối với loại hình vay tín chấp nhiều rủi ro.

{keywords}
Xử lý nợ xấu không chỉ là làm đẹp trên sổ sách.

Tuy nhiên, vẫn có một số trường hợp, tòa án không chấp nhận lãi suất vượt trần, khiến nhiều TCTD lúng túng với các khách hàng không trả hoặc không trả được nợ.

Với Bộ Luật Dân sự mới (2015), quy định đã mở rộng hơn, hướng tới việc áp dụng luật chuyên ngành để sát với thực tế đời sống kinh tế hơn. Nhưng điều đang tiếc là, Luật các TCTD trước đó lại quy chiếu chung chung về “quy định của pháp luật”. Điêu đó có nghĩa là, thay vì áp dụng Luật các TCTD, lại quay về với các quy định của Bộ Luật Dân sự.

Nếu không có gì thay đổi, chắc chắn từ đầu 2017 các TCTD sẽ không thể biết mình làm đúng hay sai khi có các hoạt động cho vay trong các lĩnh vực rủi ro cao và lãi suất vượt trần 20%. Ranh giới giữa đúng luật và sai luật rất mong mạnh.

Về việc xử lý tài sản đảm bảo, mỗi quan điểm sẽ dẫn tới những kết luận khác nhau và điều này có thể khiến cho khả năng giải quyết nợ xấu, xử lý tài sản thế chấp, cầm cố để đảm bảo nghĩa vụ cho người khác trở thành bài toán không có lời giải.

Quy định yêu cầu bên nhận bảo đảm khởi kiện tại tòa án nếu người đang giữ tài sản không giao tài sản bảo đảm có thể sẽ khiến ngân hàng khó khăn hơn trong việc đòi nợ. Ngàn tỷ tiền nợ đang kẹt trong các khối tài sản đảm bảo sẽ khó được xử lý, kéo theo tiến trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng bị ảnh hưởng.

Trước đó, theo đại tá Nguyễn Trọng Long, Phó cục trưởng Cục CSĐT tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ (C46) Bộ Công an, nợ xấu vẫn là một vấn đề nổi cộm và NH gặp khó khăn trong việc đòi nợ do nhiều khách hàng không hợp tác, tắt máy, thách đố, đe dọa, trong khi vẫn nhà lầu xe hơi, dong chơi dài dài. Chủ nợ bỏ DN này, lập DN khác, thậm chí vẫn có doanh thu bình thường. Và nếu tập hợp lại nhóm nợ xấu loại này có thể lên tới hàng ngàn tỷ đồng.

Theo LS. Trương Thanh Đức, trước mắt, để tránh sự hiểu lầm và áp dụng sai (từ 1/1/2017), các cơ quan chức năng như ủy ban Thường Vụ Quốc hội, Tòa án Nhân dân tối cao, Ngân hàng Nhà nước... cần có các văn bản giải thích luật, cũng như ban hành các thông tư hướng dẫn để TCTD và doanh nghiệp có căn cứ thực hiện theo.

Còn về lâu dài, theo ông Đức, Bộ Luật Dân sự 2015 vẫn cần tiếp tục sửa đổi nội dung liên quan vấn đề lãi suất trên cơ sở tôn trọng nguyên tắc thỏa thuận.

TS. Bùi Quang Tín từ Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM cũng cho rằng, pháp luật chuyên ngành cần quy định cụ thể và rõ ràng hơn về việc áp dụng lãi suất. Cơ quan lập pháp có thể nên bỏ đi cụm từ “theo quy định của pháp luật” tại khoản 2 Điều 91 Luật Các TCTD 2010 nhằm phù hợp hơn với các quy định tại Bộ luật Dân sự 2015.

Còn về xử lý nợ xấu, nhiều chuyên gia cho rằng cần một luật riêng hoặc nghị định riêng cho vấn đề này, tránh tình trạng nhiều vụ việc kéo dài 5-7 năm mà vẫn không thể giải quyết xong.

Trước đó, TS Võ Trí Thành cho rằng, trước một hiện tượng kỳ dị đặc biệt, thì phải dùng biện pháp kỳ dị đặc biệt, còn nếu chỉ dùng các biện pháp thông thường thì “không ăn được”. Điều đầu tiên là phải quyết liệt, không quyết liệt thì không giải quyết được vấn đề.

H. Tú

tin nổi bật

Vay mua nhà ngày càng khó

Người có nhu cầu vay mua nhà để ở có thể bị giảm cơ hội tiếp cận vốn nếu dòng vốn tín dụng chảy vào bất động sản tiếp tục bị kiểm soát chặt hơn nữa

Một tháng 45.000 giao dịch, 6 tháng thu 10.000 tỷ tiền thuế nhà đất

Bình quân một tháng, TP.HCM giải quyết trên 45.000 hồ sơ/tháng liên quan đến đất đai. Nửa đầu năm, nguồn thu từ việc làm thủ tục mua bán bất động sản đạt trên 9.800 tỷ, tăng gấp đôi so với 6 tháng đầu năm 2021.

Hé lộ lương của Chủ tịch HĐQT Vietnam Airlines

Chủ tịch HĐQT Vietnam Airlines Đặng Ngọc Hòa nhận lương, thù lao 993 triệu đồng trong năm 2021. Trong khi đó, Tổng giám đốc Lê Hồng Hà nhận được 988 triệu đồng.

Sắp giao dịch chứng khoán T+2, thêm hàng nghìn tỷ vào sàn mỗi ngày

Các nhà đầu tư chứng khoán sẽ được nhận cổ phiếu sớm hơn nửa ngày và có thể giao dịch ngay trong chiều T+2. Thanh khoản trên thị trường theo đó sẽ tăng lên.

Top 10 ngân hàng thương mại Việt Nam uy tín năm 2022

Ngày 29/6/2022, Công ty cổ phần Báo cáo Đánh giá Việt Nam (Vietnam Report) chính thức công bố danh sách Top 10 Ngân hàng thương mại Việt Nam uy tín năm 2022. Đây là hoạt động thường niên do Vietnam Report nghiên cứu và công bố từ năm 2012.

Bắt tay Apple, tay to buôn iPhone thu chục nghìn tỷ ở Việt Nam

Tổng Công ty Cổ phần Dịch vụ tổng hợp Dầu khí - Petrosetco (PET) ghi nhận cổ phiếu biến động rất mạnh trong thời gian gần đây, liên tục tăng trần giảm sàn trong bối cảnh thị trường chung ở vào thời kỳ khó đoán định.

Giá vàng hôm nay 29/6: Chịu nhiều áp lực, vàng vẫn vững trên ngưỡng nhạy cảm

Giá vàng hôm nay 29/6 trên thị trường quốc tế vững trên ngưỡng 1.800 USD/ounce bất chấp đồng USD quay đầu tăng nhanh. Sức cầu đối với mặt hàng kim loại quý vẫn lớn.

Uỷ ban Chứng khoán khuyến cáo cẩn trọng với các hội nhóm trên mạng xã hội

Ủy ban Chứng khoán khuyến cáo các nhà đầu tư cần tìm hiểu và cẩn trọng khi tham gia các hội nhóm, group trên các mạng xã hội để tránh bị lôi kéo, dẫn dắt.

Hội nhóm rủ rê đầu tư chứng khoán: UBCK ra khuyến cáo

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước khuyến cáo các nhà đầu tư cần cẩn trọng với các hội nhóm trên mạng xã hội, tránh bị lôi kéo, dẫn dắt dẫn tới thiệt hại không đáng có.

Đầu tư chứng khoán qua StockX, hàng trăm người nguy cơ mất trắng

Nhẹ dạ cả tin, hàng trăm nhà đầu tư đã bỏ tiền vào ứng dụng StockX và giờ đang phải đối diện với nguy cơ mất trắng tiền.

Ai hưởng lợi khi phương Tây cấm vận vàng Nga?

Ngay cả trước tuyên bố của G7, vàng Nga đã bị phương Tây cấm vận ngầm. Tuy nhiên, Ấn Độ - nước nhập khẩu vàng lớn thứ 2 thế giới - có thể mua vàng Nga với giá rẻ, tương tự dầu thô.

Bà Đặng Thị Hoàng Yến kêu cứu về 'buộc phá sản Tập đoàn Tân Tạo'

Chủ tịch HĐQT Công ty Đầu tư và Công nghiệp Tân Tạo - ITACO Dr. Maya Dangelas (a.k.a Đặng Thị Hoàng Yến) vừa có đơn kêu cứu sau thông tin lan truyền về việc buộc phá sản Tập đoàn Tân Tạo.

Chứng khoán tìm thấy đỉnh 1.500 điểm, hãy tin và chờ 6 - 12 tháng nữa

Thị trường chứng khoán khởi sắc trong phiên đầu tuần với hàng loạt cổ phiếu, trong đó có các mã trụ cột tăng giá mạnh, mang đến niềm tin cho nhiều nhà đầu tư.

Giá vàng hôm nay 28/6: Vàng lao dốc bất chấp USD giảm nhanh

Giá vàng hôm nay 28/6 trên thị trường quốc tế lao dốc cho dù đồng USD tiếp tục chùng lại và nền kinh tế Mỹ phát tín hiệu tích cực.

Nhiều ngân hàng nâng lãi suất huy động vượt 7%/năm

Sau những đợt điều chỉnh liên tiếp, hàng loạt ngân hàng đã nâng lãi suất tiền gửi khách hàng cá nhân lên trên 7%/năm. Đáng chú ý, SCB đang trả mức lãi suất tối đa lên tới 7,55%/năm.