Diễn đàn "Vì Việt Nam hùng cường"

Phá tan những rào cản thị trường

 - Hiện nay có một số nút thắt cơ bản đang kìm hãm chúng ta chuyển đổi sang kinh tế thị trường đầy đủ, hiện đại và hội nhập.

LTS: Tuần Việt Nam mở Diễn đàn "Vì Việt Nam hùng cường" với mong muốn thu nhận từ quý độc giả những ý kiến, bài viết về các giải pháp phát triển đất nước trong tất cả các lĩnh vực nhằm khơi thông tiềm năng phát triển, cổ vũ niềm tin của cộng đồng vào tương lai Việt Nam.

Chủ đề đầu tiên của Diễn đàn tập trung vào thể chế kinh tế. Mời quý vị cùng theo dõi. 

Trong bài viết "Đột phá thể chế cần đột phá về tư duy", tôi đã nêu một số lưu ý để có cải cách thể chế đột phá thực sự, chứ không chỉ trong văn kiện, trong các diễn văn của các nhà lãnh đạo.

Vẫn theo mạch trên, trong bài viết tiếp theo này, tôi tập trung vào việc thực hiện cải cách thực chất, tạo đột phá, tháo bỏ một số nút thắt đang kìm hãm chuyển đổi sang kinh tế thị trường đầy đủ, hiện đại và hội nhập, như Nghị quyết số 11-NQ/TW Trung ương V đã đặt ra đến năm 2020.

Hiện nay có một số nút thắt cơ bản đang kìm hãm chúng ta chuyển đổi sang kinh tế thị trường đầy đủ, hiện đại.

Nút thắt thứ nhất, thể chế phân bố nguồn lực, trước hết về nguồn lực của nhà nước và nguồn lực do nhà nước kiểm soát như đất đai, tài nguyên các loại, tài sản của DNNN.

Sau hơn ba thập kỷ Đổi mới, đến nay việc phân bố nguồn lực vẫn không được cải thiện, vẫn bằng hành chính xin-cho, phân bố nguồn lực dựa trên quan hệ thân hữu hơn vì hiệu quả kinh tế cao nhất, vì mục tiêu phát triển chung.

Cơ chế này phải được thay thế bằng cơ chế nguồn lực được phân bổ bởi thị trường, hoặc đấu thầu cạnh tranh công khai, minh bạch, công bằng, hoặc theo dự án có hiệu quả cao nhất đã được lựa chọn một cách chuyên nghiệp, có thẩm định và kiểm chứng độc lập...

Cách phân bố nguồn lực phi thị trường hiện nay đã và đang tạo ra hệ thống khuyến khích, hệ thống động lực sai lệch, méo mó. Có hàng loạt ví dụ doanh nghiệp sân trước, sân sau, những cơ hội kinh doanh có được nhờ quan hệ xin - cho thay vì đổi mới, sáng tạo, có kiến thức, có hiểu biết, trải nghiệm và kinh nghiệm thương trường, cạnh tranh thị trường.

Phá tan những rào cản thị trường
Cần thực hiện cải cách thực chất, tạo đột phá, tháo bỏ một số nút thắt đang kìm hãm chuyển đổi sang kinh tế thị trường. Ảnh: Lê Anh Dũng

Cơ chế phân bổ sai lệch là nguyên nhân của tham nhũng có giá trị lớn; triệt tiêu hoặc thui chột, làm nản lòng tinh thần đổi mới, sáng tạo, dấn thân vì mục tiêu phát triển chung.

Đó cũng là nguyên nhân làm cho động năng của nền kinh tế liên tục suy giảm, nguồn lực xã hội sử dụng kém hiệu quả và cứ dần hao mòn; tăng trưởng kinh tế dưới tiềm năng, suy giảm dần, kéo theo đó là tụt hậu so với khu vực và thế giới.

Nêu vấn đề như trên, tôi cho rằng cần ưu tiên cải cách toàn diện và triệt để là thể chế về quản trị DNNN, tài sản nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp, quản lý đầu tư côn,; quản lý và sử dụng tài sản công trong toàn bộ hệ thống chính trị; đất đai, tài nguyên...

Bên cạnh đó, chúng ta phải hoàn thiện hệ thống thể chế có liên quan để phát triển thị trường các nhân tố sản xuất để các loại thị trường này đóng vai trò chủ yếu trong huy động và phân bổ các nguồn lực xã hội.

Cách thức thực hiện cải cách là không tiếp tục giao cho các bộ, ngành như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường....chủ trì soạn thảo các đạo luật, văn bản pháp luật khác có liên quan như lâu nay.

Nút thắt thể chế thứ hai  liên quan đến cách thức và công cụ quản lý nhà nước về kinh tế. Nhà nước hiện nay đang là nhà nước kiểm soát và sở hữu, chưa phải là nhà nước điều tiết và kiến tạo phát triển.

 

Công cụ quản lý số một là hệ thống các giấy phép, phê duyệt, chấp thuận, các loại tương tự và cả những biến tướng, hay “phát sinh” của chúng được thực hiện thông qua vô số các thủ tục hành chính, quan liêu giấy tờ với hồ sơ, trình tự, thủ tục...hết sức phức tạp, phiền hà và tốn kém.

Công cụ quản lý số hai là thanh tra, kiểm tra, gồm thanh tra, kiểm tra chung, thanh tra, kiểm tra chuyên ngành; thanh tra, kiểm tra của các cơ quan trung ương; thanh tra, kiểm tra của các cơ quan thuộc chính quyền địa phương các cấp.

Cách thức và công cụ quản lý nhà nước hiện nay như trình bày trên đây tạo cho công chức quá nhiều quyền lực và cơ hội can thiệp tùy ý vào hoạt động đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp để tư lợi. Đó là nguyên nhân gốc rễ làm cho luật pháp, chính sách của nhà nước bị thực hiện một cách sai lệch, biến tướng, không tiên liệu trước được. Đồng thời, là ngọn nguồn của tình trạng tham nhũng vặt; gây phiền hà, bức xúc đối với dân; gây mất niềm tin của nhân dân vào Đảng, nhà nước; làm cho chất lượng, năng lực bộ máy quản lý nhà nước ngày càng giảm và suy yếu.

Những giải pháp tháo gỡ

Cách thức quản lý như trên thiên về tiền kiểm và kiểm soát chứ không phải hậu kiểm mà nhà nước cần tập trung vào để thị trường phát triển.

Quản lý theo hậu kiểm nghĩa là nhà nước chỉ can thiệp trực tiếp khắc phục các khuyết tật của thị trường; quản lý dựa trên thu thập, phân tích thông tin, đánh giá mức độ rủi ro của đối tượng quản lý và mức đô tuân thủ pháp luật của người dân và doanh nghiệp.

Các nỗ lực kiểm soát và can thiệp của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền chủ yếu tập trung vào nhóm có nguy cơ rủi ro cao/mức độ tuân thủ thấp.

Bên cạnh đó, cần nhanh chóng xây dựng và thực hiện chính quyền, chính phủ điện tử một cách triệt để, tiến tới chính phủ số. Nhanh chóng xây dựng và vận hành dịch vụ công trực tuyến quốc gia, kết nối tất cả các dịch vụ hành chính công trực tuyến từ địa phương đến trung ương, tiến tới định danh cụ thể từng dịch vụ hành chính công, áp dụng thống nhất trên cả nước. 

Yêu cầu tất cả chính quyền địa phương các cấp, các bộ ngành, cơ quan có thẩm quyền quản lý nhà nước ở trung ương phải cung cấp các dịch vụ hành chính công thuộc thẩm quyền bằng điện tử ở cấp độ 4 trước năm 2021.

Đồng thời với những giải pháp nói trên là cải cách, sắp xếp lại bộ máy tổ chức nhà nước, chuẩn hóa tiêu chuẩn chất lượng cán bộ, công chức, đổi mới cách thức và công cụ quản lý nhà nước triệt để chuyển sang hậu kiểm.  

Những kiến nghị, đề xuất trên sẽ giúp chúng ta đột phá về thể chế, trong tư duy và cách làm của toàn bộ hệ thống. Tôi hi vọng những kiến nghị, đề xuất đó được tiếp thu, thực hiện để làm Việt Nam trở nên thịnh vượng.

Nguyễn Đình Cung

Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương

Trân trọng kinh mời quý vị độc giả gửi bài cho Diễn đàn “Vì Việt Nam hùng cường” theo địa chỉ email: tuanvietnam@vietnamnet.vn

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Cựu Ngoại trưởng Mỹ: Chúng ta cần thay đổi lịch sử
Cựu Ngoại trưởng Mỹ: Chúng ta cần thay đổi lịch sử
Tiêu điểmicon18/01/2019  
- Chúng ta không cần thiết là tù nhân lệ thuộc vào than, không phụ thuộc vào các quyết định đưa chúng ta đến một tương lai không tươi sáng - Cựu Ngoại trưởng Mỹ John Kerry.
Sao sống phè phỡn khi người dân vật vã mưu sinh
Sao sống phè phỡn khi người dân vật vã mưu sinh
Tiêu điểmicon18/01/2019  
 - Cuộc sống sang chảnh, cách biệt với cách mưu sinh của đa số người dân đã khiến một số quan chức bị Đảng chê, dân ghét.
Đột phá thể chế cần đột phá về tư duy
Đột phá thể chế cần đột phá về tư duy
Tiêu điểmicon17/01/2019  
 - Đột phá về thể chế là thay đổi nội dung, nội hàm chứ không phải chỉ thay đổi hình thức, trình tự, thủ tục.
Chính phủ giỏi - chìa khoá mở cánh cửa kinh tế hùng cường
Chính phủ giỏi - chìa khoá mở cánh cửa kinh tế hùng cường
Tiêu điểmicon14/01/2019  
 - Muốn quốc gia hùng cường thì trước hết phải có nền kinh tế hùng cường. Muốn có nền kinh tế hùng cường thì nhất thiết phải có một chính phủ giỏi.   
Cán bộ ‘hư’, dân đi ‘cửa trước’ cũng khó… lọt
Cán bộ ‘hư’, dân đi ‘cửa trước’ cũng khó… lọt
Tiêu điểmicon13/01/2019  
Có biết bao sự cản trở trớ trêu khiến nhiều lúc người ta phải lựa chọn giữa tuân thủ và vi phạm, đâu chỉ là chuyện dừng đèn đỏ hay không.  
“Bứt phá” bằng đổi mới tư duy và hành động quyết liệt
“Bứt phá” bằng đổi mới tư duy và hành động quyết liệt
Tiêu điểmicon10/01/2019  
 - Không tăng trưởng cao, bền vững thì khoảng cách với các nước ngày càng doãng ra, chúng ta sẽ tụt hậu.
Cơ quan tiếp dân có gì ‘mật’ mà cấm chụp ảnh, ghi âm?
Cơ quan tiếp dân có gì ‘mật’ mà cấm chụp ảnh, ghi âm?
Tiêu điểmicon09/01/2019  
 - Cần trao quyền rộng rãi cho người dân quay phim, ghi hình để thực thi giám sát.
Thế giới vắng "thuyền trưởng" nhưng Việt Nam đã làm tốt việc của mình
Thế giới vắng "thuyền trưởng" nhưng Việt Nam đã làm tốt việc của mình
Tiêu điểmicon09/01/2019  
 - Việt Nam đã vượt qua nhiều con sóng lớn của năm 2018, giữ con thuyền quốc gia đi đúng hướng, nhưng phía trước vẫn còn những yếu tố khó đoán định.
Ẩn dụ mới và những thách thức dị thường
Ẩn dụ mới và những thách thức dị thường
Tiêu điểmicon08/01/2019  
 - Chúng ta vẫn thường nói hai mặt đồng tiền để chỉ cái tốt và xấu, tích cực và tiêu cực song hành trong mọi hiện tượng. Nhưng thế giới đã thay đổi. 
Đội quân giải phóng Campuchia khỏi chế độ diệt chủng
Đội quân giải phóng Campuchia khỏi chế độ diệt chủng
Tiêu điểmicon07/01/2019  
 - Các lãnh đạo Campuchia khẳng định, quân đội nhân dân VN đã giải phóng đất nước họ khỏi chế độ diệt chủng Pol Pot.
"Quyền tài sản của chúng ta còn rất yếu"
"Quyền tài sản của chúng ta còn rất yếu"
Tiêu điểmicon07/01/2019  
 - Các cải cách nhằm bảo vệ đầu tư tư nhân theo thị trường còn rất nhiều không gian để hoàn thiện.
Cuộc chiến hồi sinh cho dân tộc Khmer
Cuộc chiến hồi sinh cho dân tộc Khmer
Tiêu điểmicon06/01/2019  
 - Các lãnh đạo Campuchia khẳng định, quân đội nhân dân Việt Nam đã giải phóng đất nước họ khỏi chế độ diệt chủng Pol Pot.  
Cuộc giải cứu Chủ tịch Quốc hội Campuchia
Cuộc giải cứu Chủ tịch Quốc hội Campuchia
Tiêu điểmicon05/01/2019  
- Heng Samrin và Hunsen khi đó là những người đứng đầu danh sách thanh trừng của Khmer Đỏ.
Xe container tông 4 người chết: Xử lái xe mới là ‘phần nổi tảng băng’
Xe container tông 4 người chết: Xử lái xe mới là ‘phần nổi tảng băng’
Tiêu điểmicon05/01/2019  
Nếu chỉ xử phạt lái xe thì không giải quyết được tận gốc vấn đề, vì hành vi vi phạm trên chỉ là phần nổi của tảng băng.  
Người Campuchia gọi bộ đội tình nguyện là gì?
Người Campuchia gọi bộ đội tình nguyện là gì?
Tiêu điểmicon04/01/2019  
 - Trung tướng Khuất Duy Tiến kể, khi đó những người lính như ông đều tin đó chỉ là những tranh chấp lãnh thổ bình thường giữa hai đất nước.
Chẳng lẽ Campuchia văn minh hơn ta đến thế?
Chẳng lẽ Campuchia văn minh hơn ta đến thế?
Tiêu điểmicon05/01/2019  
 - Từ sự việc xe container tông 4 người chết ở Long An càng thôi thúc chúng ta đưa ra những giải pháp chấm dứt thảm họa như thế trong tương lai.
Từ hai cánh én báo tin vui
Từ hai cánh én báo tin vui
Tiêu điểmicon04/01/2019  
Các bộ làm kinh tế ngành, qui hoạch ngành, kế hoạch ngành trong phạm vi cả nước nhưng đã bị chia ra thành từng khúc rời rạc trong các nền kinh tế địa phương để rồi phải cơ cấu lại tất cả.
Tài sản trong dân đâu chỉ có 500 tấn vàng
Tài sản trong dân đâu chỉ có 500 tấn vàng
Tiêu điểmicon03/01/2019  
Mấy năm nay Chính phủ đang băn khoăn tìm giải pháp làm sao để huy động 500 tấn vàng trong dân nhưng dân chúng còn có một loại tài sản giá trị hơn nhiều lần cần kích hoạt cho phát triển.
Bí mật nhà nước, 'vùng cấm' và quyền được biết
Bí mật nhà nước, 'vùng cấm' và quyền được biết
Tiêu điểmicon02/01/2019  
Giải quyết tình trạng lưỡng nan giữa “bí mật nhà nước” và quyền được biết của người dân không phải là điều dễ dàng.  
Khi hiệp hội xe ngựa, xe đạp, ô tô có thể kiện máy bay chở khách
Khi hiệp hội xe ngựa, xe đạp, ô tô có thể kiện máy bay chở khách
TuanVietNamicon02/01/2019  
Giống như khi xuất hiện xe đạp, những người nuôi ngựa sẽ đưa hiệp hội xe đạp ra tòa; rồi liên hiệp hội các nhà nuôi ngựa, xe đạp, ô tô, xe lửa sẽ kiện hiệp hội máy bay thương mại…
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN