Diễn đàn "Vì Việt Nam hùng cường"

Việt Nam không thể nằm mãi ở đáy của chuỗi giá trị

 - Việt Nam vẫn nằm ở dưới chuỗi giá trị và ngày càng xuống thấp hơn, vì thế Việt Nam cần tăng cường liên kết với doanh nghiệp FDI để nâng cao giá trị cho doanh nghiệp trong nước.

LTS:Tuần Việt Nam mở Diễn đàn "Vì Việt Nam hùng cường" với mong muốn thu nhận từ quý độc giả những ý kiến, bài viết về các giải pháp phát triển đất nước trong tất cả các lĩnh vực nhằm khơi thông tiềm năng phát triển, cổ vũ niềm tin của cộng đồng vào tương lai Việt Nam. 

Chủ đề đầu tiên của Diễn đàn tập trung vào thể chế kinh tế. Mời quý vị cùng theo dõi.

Việt Nam là một trong những nền kinh tế mở nhất trên thế giới. Phát triển kinh tế dựa trên thương mại góp phần gia tăng tốc độ tăng trưởng, tạo việc làm và giảm nghèo, giúp Việt Nam tăng GDP đến 7,1% trong năm 2018. Nhưng liên kết giữa doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và doanh nghiệp trong nước còn yếu và có thể bị xói mòn hơn nữa nếu Việt Nam không ban hành những chính sách đúng đắn để tăng cường khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước.

Việt Nam không thể nằm mãi ở đáy của chuỗi giá trị
Điều đáng suy ngẫm là Việt Nam vẫn nằm ở dưới chuỗi giá trị và ngày càng xuống thấp hơn.

Việt Nam là nước xuất khẩu lớn

Cách đây hơn hai thập kỷ trước khi tôi bắt đầu nhiệm kỳ ở Việt Nam, đất nước này đã phát triển hoạt động thương mại và tham gia thành công vào các chuỗi giá trị toàn cầu quan trọng. Tổng kim ngạch xuất khẩu Việt Nam đã tăng trung bình 18% trong thập kỷ qua, trong khi thương mại toàn cầu chỉ tăng trưởng với tỷ lệ khiêm tốn ở mức 3,5%.

Điều đáng chú ý không chỉ ở quy mô và tốc độ tăng trưởng, mà còn ở chỗ Việt Nam ngày càng đa dạng hóa danh mục hàng xuất khẩu, trong đó tỷ trọng giá trị xuất khẩu của hàng chế biến chế tạo đã lên đến 190 tỷ USD vào năm 2018, chiếm 80% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.

Việt Nam đã trở thành một trung tâm sản xuất và là điểm đến quan trọng của các doanh nghiệp FDI. Tính theo tỷ lệ trên GDP, Việt Nam đã nhận được nhiều vốn FDI hơn bất kỳ nền kinh tế nào khác trong ASEAN trong thập kỷ qua, chủ yếu vào những ngành sản xuất thâm dụng lao động. Hoạt động thương mại của Việt Nam được thúc đẩy bởi khu vực FDI, chiếm 70% xuất khẩu và đang đạt được thặng dư lớn.

Nhưng, theo tôi, điều đáng suy ngẫm là Việt Nam vẫn nằm ở dưới chuỗi giá trị và ngày càng xuống thấp hơn.

Trong khi các ngành sản xuất dựa trên FDI rất thành công, hoạt động của các doanh nghiệp trong nước lại tụt hậu. Chỉ 50% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam được tạo ra trong nước (hình dưới). Hàm lượng nhập khẩu trong các mặt hàng sản xuất được xuất khẩu của Việt Nam tương đối cao – và cao nhất trong các nước ASEAN.

Đóng góp về giá trị gia tăng của Việt Nam đặc biệt thấp trong hoạt động sản xuất chế tạo hàng giá trị cao, như hàng điện tử và điện thoại. Ví dụ, giá trị nội địa của hàng điện tử chỉ khoảng 40%, và tới 60% là nguyên liệu nhập khẩu.

Việt Nam không thể nằm mãi ở đáy của chuỗi giá trị
Chỉ 50% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam được tạo ra trong nước.

Tìm nhà cung cấp trong nước đủ tiêu chuẩn như tìm kim đáy bể

Điều này phản ánh thực tế là cả chất lượng và số lượng của các nhà cung cấp nội địa cho các doanh nghiệp FDI đều thấp - như đã được xác nhận trong báo cáo về năng lực cạnh tranh của Diễn đàn Kinh tế Thế giới.

Theo tôi, nguyên nhân bắt nguồn từ hạn chế tại doanh nghiệp - đặc biệt là khả năng quản lý. Chỉ có 9% doanh nghiệp nội địa có các loại chứng chỉ chất lượng quốc tế như ISO 9000 hoặc Six Sigma. Khả năng tuân thủ các quy trình chuẩn quốc tế hoặc sở hữu chứng nhận chất lượng của các doanh nghiệp nội địa không liên kết chỉ bằng ¼ so với doanh nghiệp có liên kết với công ty nước ngoài. Tại các công ty có liên kết, có thể thấy rõ tình trạng thiếu kỹ năng, phản ánh nhu cầu cần nhân lực có kỹ năng phức tạp hơn để đáp ứng yêu cầu chất lượng và công nghệ của các chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Bên cạnh đó, các công ty Việt Nam thường tham gia vào giai đoạn lắp ráp cơ bản - có giá trị gia tăng thấp so với các giai đoạn khác như nghiên cứu và phát triển, thiết kế, tiếp thị và dịch vụ. Các mạng công nghiệp 4.0 làm cho giá trị gia tăng của giai đoạn chế biến chế tạo thậm chí còn giảm nữa.

 

Các công ty Việt Nam cần phải vượt lên trên công đoạn sản xuất nếu muốn thu được giá trị lớn hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đặc biệt, Việt Nam cần nhìn ra ngoài công đoạn sản xuất trong những dịch vụ có giá trị cao, như giai đoạn tiền sản xuất (nghiên cứu và phát triển, thiết kế) và hậu sản xuất (tiếp thị, dịch vụ hậu mãi) để nâng tỷ lệ giá trị gia tăng.

Việt Nam không thể nằm mãi ở đáy của chuỗi giá trị
Việt Nam cần nhìn ra ngoài công đoạn sản xuất trong những dịch vụ có giá trị cao.

Muốn vững phải như kiềng ba chân

Vì vậy, tôi cho rằng điều quan trọng hiện nay là cần tập trung xây dựng năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước để họ có thể tham gia vào chuỗi cung ứng. Tăng cường liên kết giữa các công ty trong nước với doanh nghiệp đa quốc gia có thể nâng cao giá trị gia tăng trong nước, tạo việc làm, tăng năng suất và khả năng tiếp cận thị trường của của doanh nghiệp trong nước.

Nhưng liên kết như vậy không tự nhiên hình thành. Cần một gói xúc tác bao gồm các nỗ lực, chính sách có mục tiêu và hỗ trợ cụ thể.

Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam gần đây, tôi đã trình bày cách tiếp cận kiềng ba chân để xây dựng một khung chính sách nhằm thúc đẩy sự đóng góp của FDI vào việc nâng cao giá trị gia tăng của doanh nghiệp trong nước, trong đó tập trung vào mấy điểm như sau.

Thứ nhất, Việt Nam cần thu hút vốn FDI chiến lược. Việt Nam cần tập trung thu hút vốn FDI có thể tạo ra cơ hội thực sự cho các nhà cung cấp nội địa, hoặc các doanh nghiệp nước ngoài có thể mang lại cho các đối tác địa phương không chỉ tài chính mà cả công nghệ, kỹ năng, bí quyết và tiêu chuẩn quốc tế.

Thứ hai, Việt Nam cần xây dựng năng lực cho doanh nghiệp nội địa. Cụ thể, cần xây dựng các cơ chế hỗ trợ để giúp nhà cung cấp vượt qua những hạn chế về phía cung và đạt tiêu chuẩn “nhà cung cấp đủ điều kiện”, nhờ đó họ có thể cung cấp hàng hóa và dịch vụ đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Thứ ba, phát triển liên kết là rất quan trọng. Việt Nam cần xây dựng cơ chế lựa chọn và kết nối hiệu quả để liên kết các doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa.

Việt Nam đang đứng trước một cơ hội lớn để nâng cao mức đóng góp từ giá trị nội địa, từ đó thu nhận được toàn bộ lợi ích của dòng vốn FDI và chuỗi giá trị toàn cầu. Tăng cường sự tham gia của các công ty trong nước vào chuỗi giá trị toàn cầu có thể làm tăng sản lượng, năng suất và tạo việc làm.

Nhưng những lợi ích này chỉ có thể thu nhận được khi có chính sách có trọng tâm và toàn diện nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước, bao gồm cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy khả năng tiếp cận tài chính, nâng cao kỹ năng và các chương trình phát triển trọng điểm và thực tế cho các doanh nghiệp trong nước.

Ousmane Dione, Giám đốc Ngân hàng thế giới tại Việt Nam.

Trân trọng kinh mời quý vị độc giả gửi bài cho Diễn đàn "Vì Việt Nam hùng cường" theo địa chỉ Email: tuanvietnam@vietnamnet.vn

Xem thêm các bài viết khác của Diễn đàn Vì Việt Nam hùng cường đăng tải trên Chuyên trang Tuần Việt Nam/ Báo VietNamNet:

“Nã pháo” vào sự trì trệ

“Nã pháo” vào sự trì trệ

Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc nhận xét, cứ khi nào khu vực kinh tế tư nhân được cởi trói thì nền kinh tế lại trở nên sinh động, phát triển nở rộ.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Các thành phố ở ta giống như một cái làng to
Các thành phố ở ta giống như một cái làng to
Tiêu điểmicon09/02/2019  
“Bản thân các thành phố ở ta giống như một cái làng to, cư dân ở đó chưa hẳn là công dân, mà mới là người làng ra phố, sinh hoạt, thói quen vẫn như người nông dân”, nhà văn hóa Phan Cẩm Thượng cho biết.
Ông Trần Đình Thiên: “Đã đến lúc không thể cơi nới”
Ông Trần Đình Thiên: “Đã đến lúc không thể cơi nới”
TuanVietNamicon07/02/2019  
 - Nhà kinh tế Trần Đình Thiên đặt câu hỏi về động lực tăng trưởng và cho rằng cần tháo gỡ những tắc nghẽn, méo mó ở 5 thị trường để nền kinh tế phát triển lành mạnh hơn.
Từ câu hỏi đầy trăn trở của Thủ tướng
Từ câu hỏi đầy trăn trở của Thủ tướng
Tiêu điểmicon06/02/2019  
- Rõ ràng, chúng ta vẫn đang dùng tư duy cũ để quản lý những mô hình kinh doanh mới. Kinh doanh thông minh nhưng quản lý nhà nước vẫn thủ công.
Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ: “Chính phủ luôn gắn lời nói với hành động”
Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ: “Chính phủ luôn gắn lời nói với hành động”
Tiêu điểmicon05/02/2019  
- Nhiều người hỏi tôi, bứt phá như thế nào? Thực ra, đường hướng điều hành năm 2019 đã vạch ra từ năm ngoái để phấn đấu tiếp tục chu kỳ tăng trưởng nhanh, chất lượng hơn, bền vững hơn và toàn diện hơn.
Việt Nam khát vọng vươn lên
Việt Nam khát vọng vươn lên
Tiêu điểmicon05/02/2019  
 - Một đất nước không thể phát triển, không thể có tương lai nếu không có khát vọng của cả dân tộc, quyết không chịu đói nghèo, lạc hậu và tụt hậu.
Nào ai có nghĩa có tình, lại đây!
Nào ai có nghĩa có tình, lại đây!
Tiêu điểmicon05/02/2019  
- Lại đây, dân tộc này, khát vọng hùng cường từ nội lực tự cường. Lại đây, những ai “có nghĩa có tình”, xin đừng “khoanh tay”, đừng “ngoảnh mặt bó gối”...Lại đây, cùng “liên hiệp lại”.
Khát vọng mãnh liệt về “Việt Nam hùng cường”
Khát vọng mãnh liệt về “Việt Nam hùng cường”
Tiêu điểmicon04/02/2019  
Trong xu thế phát triển của công nghệ 4.0 hiện nay, Việt Nam nhất định sẽ phát triển hùng cường nhờ sức mạnh cộng hưởng từ việc Đảng tự chỉnh đốn, làm sạch, từ việc người dân sống tự do, hạnh phúc.
Dân ơn Đảng! Đảng ơn Dân!
Dân ơn Đảng! Đảng ơn Dân!
Tiêu điểmicon03/02/2019  
Có ở quốc gia nào mà nhân dân tin tưởng, nghĩa tình với đảng cầm quyền như ở Việt Nam?
Đại gia có thể khoe siêu xe biệt phủ, đảng viên thì sao?
Đại gia có thể khoe siêu xe biệt phủ, đảng viên thì sao?
Tiêu điểmicon02/02/2019  
Người cán bộ, đảng viên nhất là lãnh đạo không thể hãnh diện sống trong những tòa biệt thự nguy nga khi đồng bào mình còn nhiều nơi thiếu đói.  
Có thứ đáng bỏ tù không kém… quan chức biến chất
Có thứ đáng bỏ tù không kém… quan chức biến chất
Tiêu điểmicon01/02/2019  
Thay thế cơ chế lạc hậu, quy trình thiếu minh bạch, loại trừ cán bộ yếu kém... mới mong “giữ lửa” niềm tin và lan truyền nó trong toàn dân!  
Cần cấp lại hàng triệu giấy chứng nhận đất nông nghiệp cho dân
Cần cấp lại hàng triệu giấy chứng nhận đất nông nghiệp cho dân
Tiêu điểmicon31/01/2019  
 - Muốn đất nước giàu mạnh thì quyền tài sản của người dân, trong đó đặc biệt là quyền liên quan đến đất đai, phải được bảo vệ.
Ông vua con, ‘ông chống lưng’ thời @
Ông vua con, ‘ông chống lưng’ thời @
Tiêu điểmicon30/01/2019  
Bước sang năm 2019, người dân trông đợi có bước đột phát để không một ông vua con nào còn tồn tại trong đời sống chính trị - kinh tế - xã hội đất nước.  
Đảng viên trừ, đảng viên sạch và chuyện ‘thà ít mà tốt’
Đảng viên trừ, đảng viên sạch và chuyện ‘thà ít mà tốt’
Tiêu điểmicon29/01/2019  
Việc có công cụ để đo đếm, thanh lọc những “đảng viên trừ”, “đảng viên sạch” làng nhàng là quan trọng và cần thiết để đội ngũ đảng viên dù ít nhưng mà tốt.  
Việt Nam hùng cường: Những luận điểm đá tảng
Việt Nam hùng cường: Những luận điểm đá tảng
Tiêu điểmicon28/01/2019  
Các luận điểm đá tảng về quản lý và phát triển kinh tế nhằm giúp lựa chọn hướng phát triển mang tính cột sống của quốc gia
Đổi mới quản trị quốc gia để Việt Nam thịnh vượng
Đổi mới quản trị quốc gia để Việt Nam thịnh vượng
Tiêu điểmicon24/01/2019  
- “Đổi mới hệ thống quản trị quốc gia” là một trong những vấn đề rất quan trọng góp phần thúc đẩy hay kìm hãm phát triển đất nước.
Sự nổi lên của các nhân vật bảo thủ làm cho giới cấp tiến tỉnh giấc
Sự nổi lên của các nhân vật bảo thủ làm cho giới cấp tiến tỉnh giấc
Tiêu điểmicon22/01/2019  
 - Việc tranh cãi giữa Tổng thống và phe đối lập chỉ là bề mặt của sự chia rẽ trầm trọng trong lòng nước Mỹ.
Phá tan những rào cản thị trường
Phá tan những rào cản thị trường
Tiêu điểmicon21/01/2019  
 - Hiện nay có một số nút thắt cơ bản đang kìm hãm chúng ta chuyển đổi sang kinh tế thị trường đầy đủ, hiện đại và hội nhập.
Cựu Ngoại trưởng Mỹ: Chúng ta cần thay đổi lịch sử
Cựu Ngoại trưởng Mỹ: Chúng ta cần thay đổi lịch sử
Tiêu điểmicon18/01/2019  
- Chúng ta không cần thiết là tù nhân lệ thuộc vào than, không phụ thuộc vào các quyết định đưa chúng ta đến một tương lai không tươi sáng - Cựu Ngoại trưởng Mỹ John Kerry.
Sao sống phè phỡn khi người dân vật vã mưu sinh
Sao sống phè phỡn khi người dân vật vã mưu sinh
Tiêu điểmicon18/01/2019  
 - Cuộc sống sang chảnh, cách biệt với cách mưu sinh của đa số người dân đã khiến một số quan chức bị Đảng chê, dân ghét.
Đột phá thể chế cần đột phá về tư duy
Đột phá thể chế cần đột phá về tư duy
Tiêu điểmicon17/01/2019  
 - Đột phá về thể chế là thay đổi nội dung, nội hàm chứ không phải chỉ thay đổi hình thức, trình tự, thủ tục.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN