Cải cách Giáo dục:

Sự thật rất khó nghe cho nhà giáo lẫn phụ huynh Việt

Có một điều nói ra rất khó nghe, nhưng nó là sự thật: cả giáo viên và phụ huynh cũng đều là những người tiếp thu và trưởng thành từ nền giáo dục có quá nhiều vấn đề như hiện tại. 

LTS:Lý giải hiện tượng chính sách cải cách giáo dục (CCGD) tương tự những chính sách vẫn đang được thực hiện ở nhiều nước, nhưng khi thực thi tại Việt Nam lại vấp phải sự phản ứng mạnh mẽ, ở Phần 1, tác giả chỉ ra nguyên nhân từ phía Bộ GD&ĐT. Phần 2 sẽ nhìn nhận vai trò của giáo viên và phụ huynh.

Xem lại Phần 1: Học tập các nước văn minh, sao vẫn bị phản đối ầm ĩ?

Sự thật khó nghe 

Cho dẫu phía đề ra chính sách CCGD mắc sai lầm như đã đề cập, điều đó không có nghĩa là phía giáo viên và phụ huynh học sinh khi phản đối chủ trương - chính sách giáo dục “có vẻ phù hợp với trào lưu thế giới” hoàn toàn đúng.  

Một trong các lý do của sự phản đối có thể xuất phát từ tâm lý ngại thay đổi và lý do nghi ngờ tính hiệu quả, đúng đắn của cải cách, mà nguồn gốc sâu xa nằm ở sự tự ý thức của giáo viên về sứ mệnh nghề nghiệp. Giáo viên ở Việt Nam phần đông vốn quen quan niệm mình là người thừa hành và chờ đợi “mệnh lệnh” chỉ đạo từ cấp trên. Hệ thống hành chính giáo dục nặng tính trung ương tập quyền tạo ra bầu không khí trường học không khuyến khích sự sáng tạo.  

Thêm nữa, cơ chế “SGK quốc định” (cơ chế một chương trình - một SGK) tồn tại quá lâu đã triệt tiêu mầm mống sáng tạo của giáo viên. Bài giảng của giáo viên phổ thông bị đưa vào “khuôn khổ” một cách cứng nhắc, từ nội dung tới phương pháp tổ chức cho học sinh học tập. Những phần giáo viên có thể sáng tạo chỉ đơn giản là một vài biện pháp kĩ thuật dạy học hoặc thay đổi tài liệu minh họa bài giảng… 

Nhiều giáo viên được đánh giá là “giáo viên dạy giỏi” trên thực tế cũng chỉ là người tóm tắt và diễn giải, minh họa một cách dễ hiểu nội dung của… SGK. Rất ít người có sáng tạo trong việc tự chủ cơ cấu nên nội dung giáo dục phù hợp với trường, địa phương mình và đối tượng học sinh mình dạy, từ đó sử dụng “giáo tài” thích hợp để chuyển hóa các nội dung thông qua các hoạt động học tập tự chủ của học sinh.  

Chính vì vậy, khi thực hiện các chủ trương - chính sách CCGD nó và gặp khó khăn, họ đã phản đối mạnh mẽ. Điều này không có gì sai. Tuy nhiên sẽ tốt hơn nếu như các giáo viên vừa biết đưa ra yêu cầu để cơ quan có trách nhiệm cải thiện môi trường làm việc, vừa biết “tự kỉ ám thị” về mục tiêu sâu xa mà những điểm hợp lý trong các chính sách trên hướng tới, như giáo dục nên những con người có tinh thần tự do, tâm hồn phong phú. Từ sự “tự kỉ ám thị” đó, họ sẽ tự mình khai phá nên những “thực tiễn giáo dục” giàu tính sáng tạo và hiệu quả.  

Sự thật rất khó nghe cho nhà giáo lẫn phụ huynh Việt
Ảnh minh họa

Ở phía phụ huynh cũng vậy. Trong số các phụ huynh phản đối cải cách sẽ có cả những phụ huynh nhìn ra những bất cập của cải cách và cả những phụ huynh phản ứng do nhận thức cũ, tâm lý cũ. Có một điều nói ra rất khó nghe, nhưng nó là sự thật: cả giáo viên và phụ huynh cũng đều là những người tiếp thu và trưởng thành từ nền giáo dục có quá nhiều vấn đề như hiện tại.  

 

Đặc điểm ấy vừa giúp họ cảm nhận được những bất ổn của nền giáo dục, vừa làm cho nhiều người trong số họ không nhìn ra xa hơn những thành tích thể hiện bằng các con số. Phụ huynh khi giữ nguyên “quan điểm giáo dục” như cũ sẽ không bao giờ cảm thấy thỏa mãn khi sự tiến bộ, giỏi giang của con không được thể hiện bằng các con số, danh hiệu và thứ bậc.  

Vì thế, để có thể tiến hành CCGD “từ dưới lên” tạo ra áp lực thúc đẩy CCGD “từ trên xuống”, bản thân các phụ huynh và giáo viên cũng phải nỗ lực tự học, tự giác ngộ. Giáo dục gia đình có thể hỗ trợ tốt cho giáo dục nhà trường và bù đắp những phần còn thiếu hụt.  

Hai câu chuyện từ Nhật Bản 

Để kết thúc bài viết này, xin được dẫn ra hai câu chuyện có thật trong lịch sử giáo dục Nhật Bản.  

Câu chuyện thứ nhất. Sau khi chính phủ Minh Trị ban hành “Học chế” thiết lập hệ thống giáo dục cận đại buộc học sinh trong độ tuổi đi học phải đến trường, dân chúng ở nhiều nơi đã tức giận phản đối. Họ không muốn cho con đến trường, vì sẽ mất đi một nhân lực lao động và phải chi thêm khoản tiền học không hề nhỏ.  

Tỉ lệ trẻ em bỏ học ở đầu thời Minh Trị khá cao. Tuy nhiên sau đó khi chính phủ vừa tăng cường sức ép buộc trẻ đến trường, vừa có chính sách trợ giúp về kinh tế, tỉ lệ trẻ em vào học tiểu học ngày một cao và ổn định. Việc học dần trở thành việc quan trọng nhất của trẻ em Nhật Bản.

Câu chuyện thứ hai diễn ra vào thời gian sau 1945 khi Nhật Bản tiến hành cải cách dân chủ hóa xã hội và CCGD. Để xây dựng nền giáo dục mới, Nhật Bản đã loại bỏ khỏi ngành giáo dục những người trước kia đã cộng tác tích cực với chính sách chiến tranh và quân phiệt của Thiên hoàng. Họ tiến hành khảo sát lại nhận thức của các giáo viên về các giá trị phổ quát của nhân loại như dân chủ, hòa bình, tôn trọng con người. Kết quả đa phần giáo viên… trượt.  

Công cuộc tái đào tạo giáo viên bắt đầu. Nhiều cuốn sách có tính chất khai sáng toàn dân như “Trò chuyện về Tân hiến pháp”, “Dân chủ là gì”, “Cải cách đất nông nghiệp” được xuất bản và cấp phát miễn phí cho dân chúng. Kết quả là chỉ hơn 10 năm sau, nền kinh tế Nhật Bản khôi phục đáng kinh ngạc và Nhật Bản dần trở lại vũ đài quốc tế đầy ấn tượng.

Nguyễn Quốc Vương

Xem thêm các bài cùng loạt:

"Cuộc đời này đâu chỉ có mỗi bài thi"

Trong thế giới rộng lớn được kết nối đan xen hiện nay, người thành công không phải là người thuộc lòng nhiều công thức nhất, mà luôn là người nhanh nhạy linh hoạt học hỏi cái mới nhanh nhất.

Trường như phù thủy, thầy cô như zombie?

Hãy đặt địa vị mình vào một học sinh đã từng đọc và xem phim Harry Potter, có lẽ chúng ta cũng sẽ phải thốt lên – trường mình còn lạc hậu hơn trường phù thủy Hogwarts đến mấy trăm năm, và nhiều thầy cô cứ như thể… zombie!!!

Bộ đang tham gia 'Trò chơi sinh tử'?

Mọi con đường đều dẫn đến Roma”, mục tiêu không đổi, còn phương pháp thì tùy biến cho phù hợp. Áp đặt chỉ một phương pháp, thì khi xảy ra “sự tráo trở của phương pháp”, bị lên án là hoàn toàn đúng.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Giữa ‘địa ngục trần gian’, nghĩ về lòng yêu nước của người Việt
Giữa ‘địa ngục trần gian’, nghĩ về lòng yêu nước của người Việt
Thông tin đa chiềuicon11/06/2018  
Lòng yêu nước thời bình đối mặt một “trận chiến” mới mà kẻ thù là sự suy thoái, biến chất, lòng tham, chủ nghĩa cơ hội, v.v…
Hà Nội cần can đảm lựa chọn
Hà Nội cần can đảm lựa chọn
Thông tin đa chiềuicon01/06/2018  
Khi còn cơ hội, lý do gì ta không thể lựa chọn phương án phù hợp để thích ứng với hiện tại và tương lai?      
Nguy cơ phá nát cảnh quan Hồ Gươm linh thiêng
Nguy cơ phá nát cảnh quan Hồ Gươm linh thiêng
Thông tin đa chiềuicon31/05/2018  
Có 5 lý do không nên đặt ga ngầm C9, tuyến đường sắt đô thị số 2, nằm sát Hồ Gươm.  
Xét xử BS Hoàng Công Lương và quyền suy đoán vô tội
Xét xử BS Hoàng Công Lương và quyền suy đoán vô tội
Thông tin đa chiềuicon28/05/2018  
Để kết luận bác sỹ Lương có tội một cách công bằng, tòa phải có lập luận vượt qua những nghi ngờ vô tội-hợp lý mà ĐBQH, luật sư hay dư luận nêu ra.
‘Thu giá BOT’, ‘tụ nước’: Uyển ngữ và lòng tin
‘Thu giá BOT’, ‘tụ nước’: Uyển ngữ và lòng tin
Thông tin đa chiềuicon24/05/2018  
Trạm thu phí BOT đồng loạt đổi tên thành “trạm thu giá”. Một số điểm ngập nước của Sài Gòn sau trận mưa lịch sử được gọi là điểm “tụ nước”.    
Con anh chị ‘ngoan xuất sắc’, giỏi… xuất thần
Con anh chị ‘ngoan xuất sắc’, giỏi… xuất thần
Thông tin đa chiềuicon25/05/2018  
Xem ra tình trạng “khen đại trà, thưởng tràn lan, mưa danh hiệu” cho học sinh cuối năm học ở nhiều nơi vẫn như một “con ngựa bất kham”.
Vụ Phạm Anh Khoa, phong trào Metoo và điều ngạc nhiên ở Việt Nam
Vụ Phạm Anh Khoa, phong trào Metoo và điều ngạc nhiên ở Việt Nam
Thông tin đa chiềuicon18/05/2018  
Không ai xa lạ với cụm từ “quấy rối tình dục”, cũng như muôn vàn sắc thái của nó. Tuy vậy, thật đáng ngạc nhiên khi luật Việt Nam không chú trọng xử lí hành vi này.    
Nghĩa khí hay pháp quyền? Nếu tối hôm ấy không có hiệp sĩ xuất hiện….
Nghĩa khí hay pháp quyền? Nếu tối hôm ấy không có hiệp sĩ xuất hiện….
Thông tin đa chiềuicon16/05/2018  
Nếu tối qua không có hiệp sỹ đường phố nào xuất hiện, cũng không có người dân thường nào xông vào bắt cướp. Thì.....
Rồi chúng ta quên lối về quá khứ...
Rồi chúng ta quên lối về quá khứ...
Thông tin đa chiềuicon12/05/2018  
Phát triển, với tư duy phá bỏ hết cái cũ, e rằng rồi một ngày chúng ta ngẩn ngẩn ngơ ngơ giữa thời hiện đại, quên cả lối về quá khứ.
Giáo sư Mỹ công nhận ư, chưa đủ ‘tiêu chuẩn Việt’ cũng tạm biệt?
Giáo sư Mỹ công nhận ư, chưa đủ ‘tiêu chuẩn Việt’ cũng tạm biệt?
Thông tin đa chiềuicon11/05/2018  
Thu hút nhân tài không thể dừng ở sự kêu gọi, mà đòi hỏi phải có hành động cụ thể theo hướng tích cực, trao cơ hội thăng tiến, giúp họ thực hiện thành công ý tưởng.    
Đừng để Sài Gòn trở nên 'thành phố mất trí nhớ'
Đừng để Sài Gòn trở nên 'thành phố mất trí nhớ'
Thông tin đa chiềuicon09/05/2018  
Những công trình kiến trúc ghi dấu ấn lịch sử, đậm chất nhân văn xứng đáng có chỗ đứng trong không gian kiến trúc của thành phố, như hiện thân sống động một giai đoạn quá khứ lịch lãm.
Thực hư việc TQ trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam
Thực hư việc TQ trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam
Thông tin đa chiềuicon05/05/2018  
Nếu không tìm hiểu kỹ lưỡng về cách hai nước thống kê thương mại song phương, các giả thuyết trên sẽ khó được chứng minh.
Ngoại giao nước lớn TQ: Màn ảnh, hậu trường và ‘ảo ảnh’ chiến lược
Ngoại giao nước lớn TQ: Màn ảnh, hậu trường và ‘ảo ảnh’ chiến lược
Thông tin đa chiềuicon22/05/2018  
Bộ phim “Ngoại giao Nước lớn của Trung Quốc” không đưa ra được các cứ liệu lịch sử rõ ràng, mà chỉ nói dựa theo quan điểm và nhận định của những nhân vật được cho là các nhà địa lý hoặc nhà hàng hải.
Nhìn những phụ nữ khăn ren trắng che mặt, tôi gai người
Nhìn những phụ nữ khăn ren trắng che mặt, tôi gai người
Thông tin đa chiềuicon29/04/2018  
Cạm bẫy lừa đảo, đức tin 'ba xàm' thường dễ bị nhận diện bởi những người tinh ý có sức mạnh nội tâm.
Thêm ‘củi’ vào ‘lò’ để giữ ‘thành phố đáng sống’ Đà Nẵng
Thêm ‘củi’ vào ‘lò’ để giữ ‘thành phố đáng sống’ Đà Nẵng
Thông tin đa chiềuicon27/04/2018  
Những dấu ấn đẹp đẽ, thiện cảm mà Đà Nẵng ghi được không phải do một vài cá nhân nào đó, và không thể mất đi.
Lò đã nóng lên, ‘đỉnh cao quyền lực’ cũng không được miễn trừ
Lò đã nóng lên, ‘đỉnh cao quyền lực’ cũng không được miễn trừ
Thông tin đa chiềuicon16/04/2018  
Mới cách đây chưa lâu, người dân còn không thể tin có lúc hành vi sai trái của những người ở đỉnh cao quyền lực lại bị phanh phui, bị pháp luật trừng trị nghiêm khắc.
Hợp nhất đoàn thể, tại sao không?
Hợp nhất đoàn thể, tại sao không?
Thông tin đa chiềuicon12/04/2018  
Cải tổ không phải là nhằm giảm đi vai trò của các tổ chức này, mà giúp đoàn thể hoạt động hiệu quả hơn, hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ trung gian giữa nhà nước và người dân trong bối cảnh mới.
Bỗng dưng đỗ, bỗng dưng trượt, ‘bỗng dưng’ thành… Giáo sư
Bỗng dưng đỗ, bỗng dưng trượt, ‘bỗng dưng’ thành… Giáo sư
Thông tin đa chiềuicon11/04/2018  
Có thể tạm hình dung ra bức tranh lớn hơn của ngành giáo dục xét ở góc độ chất lượng đào tạo, tuyển dụng và đạo đức của các nhà giáo và các nhà quản lý giáo dục.
Nhà giáo sẽ là người thầy "quyền lực" hay "quyền uy"?
Nhà giáo sẽ là người thầy "quyền lực" hay "quyền uy"?
Thông tin đa chiềuicon07/04/2018  
Tại sao học sinh tiểu học Việt Nam lại có tinh thần nhẫn nại và sự chịu đựng bền bỉ đến thế cho dù trong nhiều giờ học giáo viên chỉ đọc đi đọc lại nội dung sách giáo khoa một cách rất nhàm chán?
Mặc quần cho tượng 12 con giáp: Đến tượng cũng đỏ mặt, xấu hổ...
Mặc quần cho tượng 12 con giáp: Đến tượng cũng đỏ mặt, xấu hổ...
Thông tin đa chiềuicon29/03/2018  
Khi bị lên án, chỉ trích chủ nhân của những bức tượng tại Hòn Dáu đã lúng túng, mặc vội váy, quần đùi cho tượng. Hành động chữa cháy này lại như đổ thêm dầu vào lửa. 
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN