Lúng túng trần lãi suất cho vay: Hiểu sao cho đúng?

Mức trần lãi suất 20% được đưa ra nhằm hướng tới hạn chế tín dụng đen, cho vay nặng lãi trong dân cư.

Chỉ còn chưa đầy 1 tháng nữa là quy định về trần lãi suất cho vay trong Bộ luật Dân sự 2015 sẽ chính thức có hiệu lực. Mức trần lãi suất 20% được đưa ra nhằm hướng tới hạn chế tín dụng đen, cho vay nặng lãi trong dân cư, tuy nhiên, đối tượng chịu sự điều chỉnh của quy định này hiện vẫn chưa được hướng dẫn cụ thể, khiến thị trường tài chính sẽ bị xáo động.

Thị trường nghe ngóng trong lo lắng

Một số ý kiến cho rằng, mức trần lãi suất cho vay sẽ được áp dụng đối với mọi chủ thể từ ngân hàng, tổ chức tín dụng (TCTD) vi mô, hợp tác xã… tài chính tiêu dùng cho tới các khoản vay dân sự bên ngoài.

Tuy nhiên, dưới góc độ chuyên môn, giới chuyên gia lại khẳng định: Quy định nêu trong Bộ luật Dân sự 2015 chủ yếu chỉ quy định cho các khoản vay dân sự bên ngoài hệ thống TCTD.

Chia sẻ về vấn đề này, TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng cho rằng, nếu trần lãi suất áp dụng chung cho cả đối tượng là các TCTD thì sẽ tác động rất lớn đến thị trường tài chính, nhất là đối với các công ty cho vay tiêu dùng, bởi lãi suất của họ phải ở mức cao hơn hệ thống ngân hàng thương mại, như vậy mới đủ bù đắp rủi ro. Vì vậy, theo ông hiểu, quy định trần lãi suất tại Điều 468 của Bộ luật Dân sự 2015 chỉ áp dụng đối với các khoản vay dân sự bên ngoài hệ thống các TCTD.

{keywords}

Cùng chung quan điểm, luật sư Trương Thanh Đức, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế Ngân hàng, Chủ tịch Công ty Luật Basico cũng cho rằng, câu từ trong Bộ luật Dân sự 2015 thoạt nghĩ sẽ khiến nhiều người hiểu là mức trần lãi suất 20% sẽ áp dụng chung cho cả hệ thống TCTD lẫn quan hệ vay mượn trong dân. Tuy nhiên, trên thực tế lại không phải như vậy. Với điều khoản “loại trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác”, Bộ luật Dân sự 2015 đã mở “lối đi” riêng và cho phép TCTD được hoạt động theo luật chuyên ngành. Các quy định trong luật đôi khi vẫn có nhiều cách hiểu khác nhau như Bộ luật Dân sự 2015 quy định là áp với cả hệ thống ngân hàng nhưng thực tế lại không áp dụng.

“Nếu chúng ta hiểu máy móc mức trần lãi suất 20% áp dụng luôn cho cả các TCTD, thì sẽ là làm phương hại đến sự phát triển của thị trường tài chính và sẽ làm cho việc phân bổ nguồn lực tài chính trong nền kinh tế bị méo mó”, Ông Phạm Xuân Hòe, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng (Ngân hàng Nhà nước) chia sẻ.

Nguy cơ luật chồng luật

Theo Bộ luật Dân sự 2015, lãi suất thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm, trừ trường hợp “luật khác có liên quan quy định khác”. Trong khi, Luật Các tổ chức tín dụng 2010 lại cho TCTD quyền thoả thuận lãi suất nhưng phải “theo quy định của pháp luật”. Chính các cụm từ trên đang khiến thị trường hoang mang, không rõ mình phải thực thi theo luật nào.

Theo bà Vương Thuỷ Tiên, thành viên Hội đồng Thành viên Công ty Tài chính Home Credit Việt Nam, pháp luật bao hàm nghĩa rất rộng, không chỉ luật mà còn là văn bản dưới luật nữa nên nhiều người chưa thực sự hiểu một cách rõ ràng. Trên thực tế, khi giải quyết tranh chấp, việc áp dụng luật tại một số toà còn chưa đồng nhất và thường chỉ sử dụng Bộ luật Dân sự.

“Việc luật chồng luật có thể dẫn tới nguy cơ là TCTD cho vay, sau nhiều năm, khi khách hàng không trả được nợ, kiện ra tòa với những tranh chấp phát sinh, tòa án có thể không chấp nhận lãi suất đã cho vay từ nhiều năm trước. Không biết điều gì chắc chắn có thế xảy ra cả”, Luật sư Trương Thanh Đức phân tích.

Đồng quan điểm, giới chuyên gia cũng cho rằng, nếu khống chế trần lãi suất thì sẽ không thúc đẩy được hoạt động cho vay tiêu dùng. Bởi đối tượng của vay tiêu dùng chủ yếu là người thu nhập thấp, không có tài sản thế chấp, độ rủi ro cao nên lãi suất cho vay cao, hiện phổ biến từ 20-40%/năm.

“Nếu khống chế trần lãi suất sẽ gây rủi ro, làm méo mó thị trường. Hơn nữa, lại không phù hợp với xu hướng hội nhập mà Việt Nam đang theo đuổi thời gian qua. Trong điều kiện đặc biệt, nhà quản lý có thể sử dụng công cụ hành chính, tuy nhiên, việc sử dụng ngày càng nhiều biện pháp hành chính sẽ càng gây khó cho cả hai, cả bên cho vay lẫn người đi vay”, TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia ngân hàng, chia sẻ.

Vì thế, để tạo cơ sở pháp lý thống nhất trong hoạt động cho vay, tránh tình trạng người dân, tổ chức cho vay mơ hồ, không rõ phải áp dụng luật nào cho đúng, giới luật sư cho rằng các cơ quan chức năng cần đưa ra một cách giải thích duy nhất.

Theo luật sự Trương Thanh Đức, khi vấn đề không rõ ràng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ là người có thẩm quyền chính thức giải thích luật để cho tất cả mọi người hiểu và áp dụng đúng luật, cùng thống nhất. Về lâu dài, cần hướng tới tự do hoá lãi suất.

Trong Dự thảo Thông tư về cho vay tiêu dùng, Ngân hàng Nhà nước cho phép các công ty tài chính thoả thuận lãi suất. Đây là mong đợi của các bên cho vay. Tuy nhiên, Dự thảo này vẫn đang lấy ý kiến và chưa biết khi nào mới được ban hành.

Tú Mai

tin nổi bật

Đồng USD ổn định, giá vàng tăng vọt, chứng khoán Mỹ sôi động trở lại

Thị trường tài chính thế giới diễn biến tích cực trở lại, đồng USD ổn định hơn - đây là tín hiệu vui đối với nhiều nước. Chứng khoán Mỹ hồi phục từ đáy 2022. Lợi tức trái phiếu Mỹ giảm từ đỉnh 12 năm.

Tỷ phú Phạm Nhật Vượng bốc hơi 2 tỷ USD, ông Trần Đình Long mất 1,6 tỷ USD

Khối tài sản của tỷ phú Trần Đình Long giảm không phanh và đã bốc hơi khoảng 1,6 tỷ USD so với đầu năm do ngành thép rơi vào tình trạng “thê thảm” sau khi lên đỉnh trong năm 2021.

Giá vàng hôm nay 4/10: Nhận tin vui, giá vàng bật tăng dữ dội

Giá vàng thế giới và giá vàng trong nước hôm nay bật tăng dữ dội dù giảm nhẹ ngay trong phiên đầu tuần. Những tín hiệu tích cực của kinh tế đang tiếp thêm động lực để vàng tăng giá.

Vốn hóa tại PGBank, SaigonBank tăng mạnh, chờ ông chủ mới lộ diện

Hai ngân hàng có quy mô tài sản thấp nhất trong hệ thống - PGBank, SaigonBank - trở nên hấp dẫn khi các đại gia chỉ cần bỏ ra một lượng tiền không nhiều để có thể nắm quyền kiểm soát.

Mất hơn 45 điểm phiên đầu tuần, chứng khoán Việt xuống đáy 20 tháng

Cổ phiếu trên cả 3 sàn chứng khoán tiếp tục giảm mạnh trong phiên đầu tháng mới và mất tổng 27% kể từ đỉnh. Theo ACBS, thị trường chứng khoán Việt Nam được định giá rẻ nhất trong khu vực ASEAN.

Giá vàng hôm nay 3/10: Vàng phập phù giảm về giá cũ

Giá vàng tăng trở lại bất chấp việc phụ thuộc vào dữ liệu việc làm và lạm phát của Mỹ được công bố trong hai tuần đầu của tháng Mười.

Giá vàng 64 triệu đồng/lượng: Tuần u ám của nhà đầu tư

Giá vàng trong nước đồng loạt giảm mạnh về mốc 64 triệu đồng/lượng, mức thấp nhất cách đây nhiều tháng. Một số nhà đầu tư đứng ngồi không yên khi vàng rớt giá.

Thập kỷ ghi nhận ‘giao dịch bất thường’, Eximbank có thêm đợt sóng ngầm

Eximbank tiếp tục ghi nhận những giao dịch bất thường, như đã từng xuất hiện nhiều lần từ cách đây cả thập kỷ. Cuộc chiến quyền lực tại ngân hàng này đã chấm dứt nhưng hoạt động tái cơ cấu cổ đông vẫn tiếp diễn.

Bầu Đức nhanh tay trả nợ nghìn tỷ trái phiếu

Chỉ trong thời gian ngắn, doanh nghiệp của Bầu Đức thực hiện giảm áp lức khoản nợ 6.600 tỷ đồng trái phiếu, trước khi nghị định mới liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp có hiệu lực.

Giá vàng hôm nay 2/10: Áp lực USD cản trở vàng tăng giá

Giá vàng thế giới tăng ở phiên cuối tuần nhưng vẫn đang ở mức thấp trong bối cảnh lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng và lo ngại về chính sách tiền tệ thắt chặt của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) gây áp lực lên vàng.

Cổ phiếu Apple bốc hơi 100 tỷ USD trong ngày, chứng khoán Mỹ lập đáy mới

Thị trường chứng khoán Mỹ lập đáy mới trong năm 2022 và bốc hơi tổng cộng 9% trong tháng 9. Cổ phiếu Apple ghi nhận vốn hóa bốc hơn 100 tỷ USD.

Tỷ giá USD/VND vọt lên trên 24.000, NHNN hút ròng gần 41 nghìn tỷ đồng trong tuần

Ngân hàng Nhà nước hút ròng gần 41 nghìn tỷ đồng trong tuần qua với kỳ hạn tăng gấp đôi so với tuần trước trong bối cảnh tỷ giá USD/VND tăng vọt lên trên ngưỡng 1 USD đổi 24.000 đồng. Lãi suất qua đêm có dấu hiệu hạ nhiệt.

Giá vàng hôm nay 1/10: Nguy cơ giảm xuống 44,3 triệu đồng/lượng

Giá vàng thế giới vẫn trong giai đoạn dò đáy, nếu phá vỡ ở mức hỗ trợ 1.620 USD/ounce vào tuần tới, giá vàng có thể giảm về 1.580 USD/ounce (khoảng 44,3 triệu đồng/lượng).

Chốt quý III/2022: Chứng khoán tăng nhẹ, sau khi lập đáy mới buổi sáng

VN-Index đang tìm điểm cân bằng mới sau khi tụt xuống đáy 19 tháng, khi áp lực bán cổ phiếu còn cao và nỗi lo lắng còn lớn. Khối ngoại vẫn bán ròng, trong khi tổ chức lớn đưa ra quan điểm thận trọng.

Tiền xu in hình Vua Charles III sẽ được phát hành vào Giáng sinh

Mới đây, những hình ảnh đầu tiên về đồng xu in chân dung của Vua Charles III đã được công bố. Chúng sẽ cùng lưu hành với đồng xu in hình Nữ hoàng Elizabeth II trong thời gian tới.