Phải có doanh nghiệp mạnh để quốc gia vươn tới thịnh vượng

Chúng ta phát triển các doanh nghiệp dân tộc thành lực lượng lớn mạnh với các tập đoàn lớn làm trụ cột thì chắc chắn nền kinh tế cất cánh - TS Trần Đình Thiên chia sẻ nhân ngày Doanh nhân Việt Nam.

Nền kinh tế vẫn manh mún

Nhân ngày Doanh nhân 13/10, nhìn lại sự phát triển của khu vực DN Việt Nam, ông có thể nói gì?

DN tư nhân là nguồn lực quan trọng bậc nhất ở bất kỳ quốc gia nào. Ở Việt Nam cũng vậy, khu vực này ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn trong nền kinh tế.

Tuy nhiên, cho đến nay, khu vực DN tư nhân chính thức mới chỉ đóng góp 10-11% GDP, kém xa so với kinh tế hộ gia đình (33%), FDI (20%) và DNNN (30%). Nền kinh tế vẫn dựa vào khu vực hộ gia đình thì rất mong manh, nhỏ bé, chưa thể vững mạnh được.

Hơn nữa, tuổi thọ của các DN đang hoạt động thật, có đóng thuế chỉ khoảng độ 4-5 năm. Ta cứ thử tính toán cơ học thôi, hàng năm số DN giải tán tương ứng 70-80% số thành lập mới; hay chỉ có 20-30% sống tiếp sang năm thứ hai theo chu kì đó. Đây là vấn đề đáng quan tâm.

TS Trần Đình Thiên: Doanh nghiệp tư nhân là nguồn lực quan trọng bậc nhất ở bất kỳ quốc gia nào

Lấy ví dụ Hàn Quốc, các DN của họ cần có kinh nghiệm 30-40 năm để vươn vai ra thế giới, cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Họ đã phát triển từ một nền kinh tế thấp đến nền kinh tế trưởng thành, phát triển cao. Hàn Quốc đã thật sự bước vào quỹ đạo các nước phát triển, chứng minh thực lực kinh tế bằng các tập đoàn, DN tư nhân trưởng thành, cạnh tranh và năng động.

Gần đây, tôi đọc nhiều quy hoạch công nghiệp của các tỉnh. Họ làm khá chi tiết, ví dụ, công nghiệp thường chiếm 20%; thương mại, dịch vụ 60-70%. Công nghiệp mới là xương sống của nền kinh tế, nhưng lại được xác định quá thấp bé. Với cấu trúc như vậy, thực lực kinh tế của Việt Nam không vững chắc.

Phát triển lực lượng DN Việt Nam lớn mạnh

Thưa ông, kinh tế tư nhân được xác định là một động lực quan trọng trong Nghị quyết 10 năm 2017; trước và sau đó đã được thể chế hóa qua các luật. Nhưng vì sao từ luật đến cuộc sống lại có khoảng cách xa như vậy?

Xác định khu vực kinh tế này là một động lực quan trọng là đúng, nhưng tôi muốn nhấn mạnh một ý đã được ghi rõ trong văn kiện Đại hội 13 là “phát triển lực lượng DN Việt Nam lớn mạnh”. Chúng ta phát triển các DN dân tộc thành lực lượng DN lớn mạnh với các tập đoàn lớn làm trụ cột thì chắc chắn nền kinh tế cất cánh.

Lịch sử cho thấy, không có quốc gia nào đi lên hùng mạnh và thịnh vượng khi thiếu đi lực lượng DN phát triển. Đông Nam Á và Đông Bắc Á khác nhau. Trong khi các quốc gia Đông Nam Á không có cấu trúc tập đoàn, các nước Đông Bắc Á có cấu trúc tập đoàn theo đúng nghĩa trụ cột kinh tế quốc gia. Hàn Quốc dựa vào trụ cột đó để khẳng định vị thế kinh tế của một quốc gia công nghiệp, tiên phong về công nghệ. Nhật Bản thì đương nhiên rồi. Còn Trung Quốc từng đi theo đúng hướng đó nên phát triển rất nhanh.

Trong khi đó, Việt Nam từng phát triển các tập đoàn nhà nước bằng các cơ thế khuyến khích, đảm bảo cho người thắng chứ không phải dùng cơ chế khuyến khích người giỏi, người tài. Cách tiếp cận này đã được chứng minh là không hiệu quả trong cả thập kỷ qua. Đến nay, đây là thời điểm tốt để nhận diện lại thực tế: cấu trúc phát triển là cấu trúc lực lượng DN dân tộc. Cần thể chế hóa một cách cụ thể theo hướng các DN Việt Nam là lực lượng quan trọng của đất nước.

Bình đẳng về tư cách

Gần đây, chúng ta khởi động lại các mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá với các mốc 2030, 2045. Trên nền tảng hiện nay, chúng ta dựa vào lực lượng nào - DN tư nhân, DN nhà nước hay DN FDI hay ai khác - để hiện thực hóa các mục tiêu này?

Tôi nhấn mạnh khái niệm lực lượng DN là rất quan trọng. Mỗi khu vực có vai trò riêng nhưng ông giàu hay ông nghèo thế nào cũng phải bình đẳng về tư cách trong nền kinh tế thị trường.

Đất nước hùng mạnh là phải có những tập đoàn lớn, có lực lượng doanh nghiệp bản địa mạnh

Mỗi lực lượng có vai trò, năng lực khác nhau để thực hiện sứ mệnh đó. Có các DN công nghiệp lớn làm vai trò trụ cột, dẫn dắt; có DN trồng khoai lúa và không thể nói họ không quan trọng được. Nói đúng hơn, tư cách thành phần là bình đẳng nhưng vai trò, chức năng là khác biệt, và không phân biệt thành phần.

Lực lượng nào làm đúng việc, đúng vai trò chức năng mà nhà nước đang cần nhất thì nhà nước phải tạo điều kiện hỗ trợ hơn vì nó cần cho sự phát triển của cả đất nước. Vì thế, không thiên vị theo thành phần. Theo tôi, công thức quan trọng nhất là bình đẳng về tư cách và khác biệt về vai trò chức năng để thiết kế một hệ thống phân bổ nguồn lực, chính sách khuyến khích phù hợp.

Liên quan đến khu vực FDI, chúng ta khuyến khích, mời gọi vốn FDI vào vì lúc đó đất nước nghèo quá, cần có nguồn lực thúc đẩy, hỗ trợ là đúng nhưng ta kéo việc ưu đãi quá dài, tạo nhiều điều kiện hơn khu vực trong nước là sai lầm. Để khu vực này trở thành bất bình đẳng trong vị thế, tư cách thì không được.

DN bản địa mạnh

Ý ông là không nên thiên vị hay dựa quá vào FDI để công nghiệp hóa, nhất là khi kinh nghiệm thế giới đã chỉ ra rằng, không có đất nước nào công nghiệp hoá, hiện đại hoá thành công chỉ dựa vào vốn bên ngoài?

Có thực tế không cần tranh cãi để một đất nước vươn tới thịnh vượng và hùng mạnh là phải có những tập đoàn lớn, có lực lượng DN bản địa mạnh.

Các quốc gia phát triển dựa vào vốn nước ngoài trong thời kỳ khó khăn ban đầu thôi, và DN FDI cũng có vai đến đó thôi. Muốn tự lực, tự cường thì không thể dựa vào vốn nước ngoài được. Người ta thực hiện ưu đãi cho các DN FDI để tạo hệ sinh thái cho hệ thống DN nội địa kết nối, phát triển.

Nhưng Việt Nam khác ở chỗ, chúng ta mời vốn FDI không phải cho DN Việt Nam kết nối mà vì thành tích, sản lượng, ngân sách. Nhưng khu vực này đóng vào ngân sách có bao nhiêu đâu. Lẽ ra, cần hiểu vốn FDI giúp cải tạo nền kinh tế trong lúc khó khăn ban đầu thôi.

Ở nhiều địa phương, thu hút FDI đã trở thành chủ nghĩa thành tích, càng nhiều vốn FDI vào thì thành tích càng lớn. Tỉnh này thấy tỉnh bên cạnh có nhiều vốn FDI cũng phải cố mà thu hút vốn FDI dù chất lượng thấp, gây ô nhiễm và thâm dụng lao động.

Kinh nghiệm thế giới chỉ ra, không có nước nào hùng mạnh nếu không có những tập đoàn lớn làm xương sống. Những tập đoàn lớn có khả năng dẫn dắt, tạo ra chuỗi, chuỗi phải là của Việt Nam chứ không phải của nước ngoài nên chính sách phải hỗ trợ những DN đứng đầu chuỗi. Ý của tôi ở đây là chuỗi của DN dân tộc, của các tập đoàn tư nhân, của những tập đoàn nhà nước nền tảng.

Tôi muốn nói thêm, Việt Nam vẫn cần có DNNN đứng đầu chuỗi vì chỉ khi đó thì Nhà nước có công cụ giải quyết những việc quan trọng, cần thiết. DNNN có những nền tảng quan trọng không phải tư nhân nào cũng muốn làm.

Ví dụ, Nhà nước muốn giữ ổn định ngành điện không phải tất cả tư nhân nào cũng làm. Bây giờ ngành điện mới mở ra một chút thì nói to về cạnh tranh, nhưng không có EVN thì làm sao giữ an ninh năng lượng được. Khi còn gian khổ, EVN còn mang điện lên miền núi, ra hải đảo. Thử hỏi, có DN tư nhân làm được hay không? Có nghĩa là phải có những thứ Nhà nước làm để làm nền tảng cho nền kinh tế.

* Kỳ tới: Đi sau, chúng ta có nhiều lợi thế

Phát triển kinh tế tư nhân để tự chủ nền kinh tế

"Khi chúng ta đang gồng mình để vượt qua đại dịch Covid-19, tôi càng trăn trở suy nghĩ, làm thế nào để nền kinh tế tự chủ và giàu có, làm thế nào để những nhà tư sản dân tộc đặt trách nhiệm xã hội lên hàng đầu".

tin nổi bật

Ứng xử với trái phiếu doanh nghiệp

Bức tranh đó cho thấy, người mua trái phiếu doanh nghiệp không có lý gì phải quá lo lắng. Nếu tất cả đổ xô đến “đòi lại” thì không một doanh nghiệp nào có thể trụ được chứ đừng nói là phát triển.

Trụ cột ‘nguồn lực’ trong truyền thông chính sách

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đưa ra một giải pháp quan trọng cho sự phát triển bền vững của báo chí khi cam kết bồi đắp trụ cột “nguồn lực” bằng cách cấp kinh phí theo hướng đặt hàng cho hoạt động truyền thông chính sách.

Báo chí phải trở thành tổ chức công nghệ

Cách đây hơn 20 năm, nhiều tổng biên tập vô cùng tự hào về việc máy in còn đang chạy, hàng chục đầu mối đã ngồi ăn bánh mì để đợi lấy báo đi rao bán.

Đổi mới con người ở vùng đất là mặt tiền quốc gia

Cần nhìn thẳng vào sự thật là khu vực đẹp nhất của đất nước, địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng lại có nhiều chỉ số phát triển thấp hơn mức trung bình của cả nước.

Tiếng chuông cảnh báo sau chuyện đình chỉ hoạt động của một sở

Hôm qua, một câu chuyện hy hữu được báo chí đưa tin: Sở Nội vụ bị tạm đình chỉ hoạt động 1 tháng vì chưa đảm bảo yêu cầu về phòng cháy chữa cháy (PCCC).

Truyền thông là chức năng của chính quyền

Khi các cấp chính quyền chủ động phối hợp truyền thông với các cơ quan báo chí sẽ là nền tảng quan trọng nhất cho việc làm chủ tình hình trong bối cảnh hiện nay.

Cơ hội của Việt Nam trước vòng cải cách mở cửa mới của Trung Quốc

Bản thân mỗi nước đều đang hướng đến phát triển chất lượng cao. Trong giai đoạn trước, điểm tăng trưởng của quan hệ Việt - Trung là thương mại, thầu khoán công trình. Hiện nay và sắp tới điểm tăng trưởng mới của quan hệ Việt - Trung sẽ là gì?

Những thông điệp về trái phiếu doanh nghiệp

Có một điểm cần nhấn mạnh: tuyệt đại đa số trái phiếu doanh nghiệp là có tài sản đảm bảo hoặc được bảo đảm bởi các tổ chức tín dụng.

Việt Nam sẽ vượt bẫy thu nhập trung bình theo cách nào

Việt Nam nỗ lực trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao và thu nhập cao vào năm 2035 và 2045. Tuy nhiên, chúng ta phải vượt qua thách thức không hề nhẹ, nhất là về thể chế.

Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nhà lãnh đạo cải cách tâm huyết

Thủ Tướng Võ Văn Kiệt là nhà lãnh đạo đi tiên phong trong thực hiện cải cách và hội nhập của đất nước ta. Ông đã dũng cảm thực hiện những quyết định đột phá tầm chiến lược để đưa đất nước đi lên.

Tầm nhìn quốc gia Qatar qua lăng kính World Cup

Qatar đã làm nên lịch sử khi lần đầu tiên đưa sự kiện thể thao được theo dõi nhiều nhất trên toàn cầu đến Thế giới Ả Rập và Hồi giáo.

Ông Sáu Dân và đổi mới thể chế

Ngày 9/8/1995, trước Đại hội Đảng lần thứ 8, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã gửi một bức thư tâm huyết cho Bộ Chính trị nêu quan điểm, tư tưởng, khuyến nghị và cảnh báo về một số vấn đề có tầm chiến lược đối với đất nước vào thời điểm lịch sử đó.

‘Ý Đảng, lòng Dân’

Hôm qua, một người bạn của tôi thông báo, chị đã không rút trước hạn món tiền gửi ngân hàng đang được kiểm soát đặc biệt. Tôi biết, tâm lý chị cũng khá cồn cào vì chị liên tục hỏi ý kiến của tôi trong cả tuần trước.

Nhà lãnh đạo dám chịu trách nhiệm “phá rào”

“Sử học không nên chỉ đánh giá một con người xem họ đạt đến đỉnh cao nào mà còn phải xem khi họ nằm xuống, đã có bao nhiêu dòng nước mắt”.

Nhà giáo là nhân tố cốt lõi quyết định sự thành công của đổi mới giáo dục

Bộ trưởng GĐ-ĐT Nguyễn Kim Sơn bày tỏ, nhà giáo là nguồn lực quan trọng nhất của ngành. Đầu tư cho nhà giáo chính là yếu tố nền tảng của nền tảng, quyết định đến chất lượng và sự thành công của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.