Ngày này năm xưa: Cuộc đối đầu kịch tính Xô - Mỹ ở Cuba

Ngày 22/10/1962, trong một bài phát biểu trên truyền hình, Tổng thống Mỹ John F. Kennedy tuyên bố, các máy bay do thám của nước này đã phát hiện những căn cứ tên lửa bí mật của Liên Xô ở Cuba. Lãnh đạo Nhà Trắng cũng khẳng định, Mỹ sẽ có hành động quân sự để chấm dứt điều đó.

Chuyên gia tiết lộ chuyện tìm MH370 khó tin trong rừng Campuchia

London tắc nghẹt vì tuần hành rầm rộ chống Brexit

Bé mới biết đi gây sốc vì bắt rắn làm đồ chơi

Bài phát biểu ghi dấu sự kiện được coi là kịch tính nhất thời Chiến tranh Lạnh, từng khiến thế giới suýt phải đối diện với một cuộc chiến tranh hạt nhân, bắt nguồn sự đối đầu giữa Mỹ và Liên Xô. Mãi về sau, các tài liệu được giải mật cùng lời kể của những người trong cuộc mới hé lộ các tình tiết ly kỳ, ít biết về sự kiện "Khủng hoảng tên lửa Cuba" đã xảy ra cách đây đúng 56 năm.

Vào những thập niên 50 - 60 của thế kỷ trước, hai phe Mỹ - Xô luôn trong tình trạng giằng co, “tên chuẩn bị rời cung, súng sẵn sàng lẩy cò” nhằm giành phần thắng trong cuộc đối đầu giữa hai siêu cường sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc.

Trong vòng 4 năm, từ 1958 - 1961, Washington đã cho triển khai hàng loạt tên lửa đạn đạo tầm trung (IRBM) Thor ở Anh và các tên lửa IRBM Jupiter trên đất Italia cũng như Thổ Nhĩ Kỳ. Theo một số tài liệu, vào thời điểm này, chính quyền Mỹ đã cho bố trí ở các nước đồng minh tổng cộng hơn 100 quả tên lửa IRBM do nước này chế tạo, có khả năng mang đầu đạn hạt nhân tấn công lãnh thổ Liên Xô, khiến Moscow hết sức lo ngại.

Trong khi đó, sau thất bại thảm hại tại sự kiện Vịnh con lợn năm 1961 (Washington dàn xếp cho 1.500 phần tử Cuba lưu vong về nước nhằm lật đổ chính quyền non trẻ của nhà cách mạng Fidel Castro), Tổng thống Mỹ lúc bấy giờ John F. Kennedy đã phê duyệt kế hoạch Mongoose, chuỗi chiến dịch tình báo phản gián chống lại Cuba do Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) chủ trì.

Các âm mưu chống phá mới khiến Cuba e sợ chính quyền Kennedy đang chuẩn bị chính thức xâm lược nước này. Havana cầu viện Moscow và được hứa giúp xây dựng "lá chắn hạt nhân" có khả năng ngăn chặn mọi cuộc tập kích trong tương lai nào của Washington.

Theo tính toán của Liên Xô, việc tăng cường sức mạnh quân sự cho Cuba vừa giúp liên bang ngăn chặn được kế hoạch lật đổ chính quyền Castro từ Washington, vừa giành lại cán cân sức mạnh đang có phần nghiêng về phía Mỹ.

Ngày này năm xưa: Cuộc đối đầu kịch tính Xô - Mỹ ở Cuba
Tên lửa đạn đạo tầm trung R-14 (hay còn gọi là SS-5) của Liên Xô. Ảnh: Wikimedia

Tháng 5/1962, Hội đồng Quốc phòng Liên Xô trình kế hoạch “Chiến dịch Anadyr” nhằm bí mật triển khai 5 trung đoàn tên lửa đạn đạo tầm trung R-12 (phương Tây gọi là SS-4) và R-14 (SS-5) có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, 2 sư đoàn phòng không, một trung đoàn máy bay chiến đấu MiG-21, 4 trung đoàn bộ binh cơ giới và một lữ đoàn tàu tên lửa ở Cuba. Quân đội Liên Xô dự kiến huy động tổng cộng gần 60.000 người cùng 85 tàu vận tải, tàu ngụy trang để chở vũ khí và binh lính đến quốc gia Nam Mỹ.

Sau khi Tổng bí thư kiêm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Đảng Cộng sản Liên Xô Nikita Khrushchev thông qua kế hoạch, Liên Xô đã chuyển lô tên lửa R-12 đầu tiên đến Cuba trong tháng 8/1962 và lô tên lửa IRBM tiếp theo vào tháng sau đó.

Ngày này năm xưa: Cuộc đối đầu kịch tính Xô - Mỹ ở Cuba
Máy bay do thám U-2 của Mỹ. Ảnh: NYT

Tuy nhiên, ngày 14/10/1962, một chiếc máy bay do thám U-2 của Mỹ đã chụp được các bức ảnh tiết lộ việc lắp ráp tên lửa đạn đạo R-12 tại một địa điểm phóng bí mật ở Cuba. Đây là bằng chứng đầu tiên cho thấy sự hiện diện của các tên lửa tấn công hạt nhân Liên Xô ở Cuba.

Các chuyến bay do thám sau đó của máy bay Mỹ cho thấy, Liên Xô đã cài cắm khoảng 33 tên lửa tại Cuba. Song, tại một cuộc hội thảo về sự kiện nhiều thập niên sau đó, Đại tướng Liên Xô Anatoly I. Gribkov, người phụ trách việc triển khai các tên lửa ở Cuba vào năm 1962, hé lộ số đầu đạn hạt nhân được Liên Xo chuyển giao cho Cuba thực tế lên tới con số 45.

Ngày này năm xưa: Cuộc đối đầu kịch tính Xô - Mỹ ở Cuba
Một bức ảnh do máy bay do thám U-2 của Mỹ chụp, cho thấy một trận địa tên lửa Liên Xô triển khai tại Cuba. Ảnh: history.com

Quay trở lại thời điểm năm 1962, hai ngày sau khi sau khi máy bay do thám U-2 chụp được các bức ảnh về các tên lửa của Liên Xô ở Cuba, giới tình báo Mỹ đã tiến hành phân tích và gửi báo cáo lên Tổng thống Kennedy. Ông chủ Nhà Trắng ngay lập tức triệu tập các cuộc họp khẩn nhằm bàn thảo về cách đối phó.

Với Washington, việc tên lửa hạt nhân có mặt ở đảo quốc cách Mỹ khoảng 140 km là điều không thể chấp nhận và không thể nhượng bộ. Phái diều hâu trong Lầu Năm góc đề xuất những biện pháp cứng rắn, huy động máy bay chiến đấu và các lực lượng vũ trang trực tiếp ném bom, tấn công Cuba.

Ngày này năm xưa: Cuộc đối đầu kịch tính Xô - Mỹ ở Cuba
Tổng thống Kennedy thảo luận về cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba với Bộ trưởng Quốc phòng McNamara năm 1962. Ảnh: History.com
 

Tuy nhiên, các đề xuất trên đều vấp phải sự phản đối quyết liệt của phái ôn hòa chiếm đa số tại các cuộc họp của Lầu Năm góc và Nhà Trắng, với lí lo những hành động như vậy có thể châm ngòi nổ chiến tranh giữa Mỹ và Liên Xô.

Ngoài ra, do chưa biết rõ mục đích thực sự của Liên Xô khi triển khai tên lửa ở Cuba, nên ông Kennedy rốt cuộc tin, việc phát động một cuộc tấn công quy mô lớn vào Cuba lúc đó là vô cùng mạo hiểm. Song, tổng thống Mỹ vẫn quyết định thành lập hai tiểu ban đặc biệt gấp rút vạch ra kế hoạch chi tiết cho việc đối phó với tình hình mới phát sinh ở Cuba.

Trong khi Nhà Trắng đang tập trung nghiên cứu đối sách, Liên Xô đẩy nhanh tốc độ vận chuyển vũ khí và xây dựng căn cứ tên lửa ở Cuba. Liên Xô cũng thể hiện rõ thái độ cứng rắn về mặt ngoại giao, khi công khai cảnh báo sẽ không chịu khoanh tay đứng nhìn nếu "Mỹ lựa chọn hành động thù địch chống Cuba"

Tối ngày 22/10/1962, Tổng thống Kennedy bất ngờ lên truyền hình tuyên bố, các máy bay do thám của nước này phát hiện Liên Xô đang bí mật xây dựng các căn cứ tên lửa IRBM, có thể tấn công nhiều thành phố lớn của Mỹ, kể cả thủ đô Washington, ở Cuba. Lãnh đạo Nhà Trắng khẳng định, Mỹ sẽ có hành động quân sự nhằm chấm dứt "hành động khiêu khích, đe dọa an ninh" này. 

Ngay sau đó, Tổng thống Kennedy ra lệnh cho quân đội Mỹ ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu và bắt đầu phong tỏa toàn diện đối với Cuba từ 14h ngày 24/10/1962. Theo quyết định này, bất cứ tàu thuyền nào tới Cuba đều phải chịu sự kiểm tra của các tàu chiến Mỹ, nếu chống lệnh sẽ bị bắn chìm.

Ngày này năm xưa: Cuộc đối đầu kịch tính Xô - Mỹ ở Cuba
Tàu khu trục Joseph P. Kennedy (trái) của Mỹ dừng kiểm tra tàu Marucla của Liên Xô ngày 26/10/1962. Ảnh: Word Press

Tuyên bố của Tổng thống Kennedy được phát đi trên toàn thế giới bằng 38 ngôn ngữ khác nhau, đã làm rúng động toàn cầu. Nhiều người e sợ thế giới đang phải đối mặt với nguy cơ đối đầu hạt nhân nghiêm trọng, thậm chí có thể làm bùng phát thế chiến thứ ba.

Đến ngày 27/10/1962, một máy bay do thám U-2 của Mỹ bị bắn hạ trên bầu trời Cuba càng khiến tình hình càng trở nên trầm trọng. Quân đội Mỹ đã tập kết tại Florida sẵn sàng cho một cuộc xâm lược Cuba.

Cả Liên Xô và Mỹ đều muốn giải quyết cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba theo hướng có lợi cho mình, vừa chuẩn bị cho khả năng huyết chiến, vừa triển khai thế tấn công ngoại giao kịch liệt.

Ngày này năm xưa: Cuộc đối đầu kịch tính Xô - Mỹ ở Cuba
Tổng thống Mỹ Kenedy (trái) và lãnh đạo Liên Xô Khrushchev đã đi đến thỏa thuận bí mật giúp hóa giải cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba. 

Nhận thấy cuộc khủng hoảng đang leo thang và đẩy Cuba tới tình thế cực kỳ nguy hiểm, lãnh đạo Liên Xô Khrushchev đã chủ động viết thư trước cho Tổng thống Mỹ Kenedy, hứa sẽ cho rút các tên lửa tại Cuba để đổi lại lời cam kết của Washington về việc không xâm lược Cuba hoặc lật đổ Fidel Castro. Trong một tuần xảy ra khủng hoảng, hai nguyên thủ đã 9 lần trao đổi thư từ với nhau thông qua các đại sứ hai nước.

Cuối cùng, vào ngày 28/10/1962, Khrushchev đã thông báo trên đài phát thanh quốc gia rằng, Liên Xô đã chấp nhận đề xuất của người Mỹ và sẽ rút các tên lửa khỏi Cuba.

Đến giữa tháng 11/1962, toàn bộ các tên lửa Liên Xô được rút khỏi Cuba và vào tháng 4 năm sau, Mỹ cũng dỡ bỏ toàn bộ các tên lửa ở Thổ Nhĩ Kỳ theo thỏa thuận bí mật. Thế giới thở phào nhẹ nhõm khi nguy cơ đại chiến hạt nhân bị dẹp bỏ sau một tuần khủng hoảng.

Tuấn Anh

Ngày này năm xưa: Mối tình gây tranh cãi của huyền thoại âm nhạc Anh

Ngày này năm xưa: Mối tình gây tranh cãi của huyền thoại âm nhạc Anh

Ngày 18/10/1968, John Lennon, thành viên ban nhạc lừng danh The Beatles và người tình Yoko Ono bị bắt giữ tại căn hộ ở London vì sở hữu trái phép chất ma túy.

Ngày này năm xưa: Bi kịch vũ nữ thoát y làm điệp viên

Ngày này năm xưa: Bi kịch vũ nữ thoát y làm điệp viên

Ngày 15/10/1917, vũ nữ thoát y lừng danh người Hà Lan Mata Hari bị xử tử tại một vùng ngoại ô Paris, Pháp vì tội làm gián điệp cho Đức.

Ngày này năm xưa: Vụ bạo loạn thảm khốc trên tàu chiến Mỹ

Ngày này năm xưa: Vụ bạo loạn thảm khốc trên tàu chiến Mỹ

Ngày 11/10/1972 xảy ra vụ đụng độ tồi tệ nhất lịch sử Hải quân Mỹ, giữa thủy thủ da đen và thủy thủ da trắng trên chiến hạm USS Kitty Hawk ngoài khơi Việt Nam.

Ngày này năm xưa: Tổng thống chao đảo sự nghiệp vì lụy tình

Ngày này năm xưa: Tổng thống chao đảo sự nghiệp vì lụy tình

Ngày 8/10/1998, Hạ viện Mỹ phê chuẩn việc xúc tiến luận tội Tổng thống Bill Clinton, mở đầu hàng loạt rắc rối làm chao đảo sự nghiệp của ông chủ Nhà Trắng lụy tình.

Ngày này năm xưa: Vụ chính biến rúng động nước Nga

Ngày này năm xưa: Vụ chính biến rúng động nước Nga

Vụ "chính biến 1993" rúng động Nga chấm dứt khi phe của Phó tổng thống Rutskoi đầu hàng Tổng thống Yeltsin.

Ngày này năm xưa: Án tử cho kẻ ám sát tổng thống Mỹ

Ngày này năm xưa: Án tử cho kẻ ám sát tổng thống Mỹ

Ngày 26/9/1901, tòa án liên bang ở Buffalo, New York, Mỹ đã tuyên án tử hình đối với Leon Czolgosz, một kẻ vô chính phủ đã ra tay ám sát Tổng thống William McKinley.

Ngày này năm xưa: Bi kịch bà hoàng xinh đẹp lấy vua điên nước Pháp

Ngày này năm xưa: Bi kịch bà hoàng xinh đẹp lấy vua điên nước Pháp

Cuộc đời Hoàng hậu Pháp Isabeau gắn liền với các âm mưu tranh đoạt quyền lực, cuộc xâm lược của Anh cùng đồn đại về chuyện ngoại tình chị dâu - em chồng.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Ngày này năm xưa: Liên Xô thách Mỹ 'thi bắn tên lửa'
Ngày này năm xưa: Liên Xô thách Mỹ 'thi bắn tên lửa'
Hồ sơicon  15/11/2018 

Ngày 15/11/1957, nhà lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchev thách Washington thi bắn tên lửa nhằm chứng minh khẳng định của ông rằng, Mỹ thua xa Liên Xô trong phát triển tên lửa liên lục địa.

 
Ngày này năm xưa: Lộ 'trùm sò' làm nổ tan máy bay Mỹ
Ngày này năm xưa: Lộ 'trùm sò' làm nổ tan máy bay Mỹ
Hồ sơicon  14/11/2018 

Sau nhiều năm điều tra chật vật, Washington đã tìm ra danh tính hai sĩ quan tình báo Libya là trùm sò vụ đánh bom máy bay khiến 270 người chết.

 
Ngày này năm xưa: Tổng thống Mỹ vung tiền 'bịt miệng' người đẹp
Ngày này năm xưa: Tổng thống Mỹ vung tiền 'bịt miệng' người đẹp
Hồ sơicon  13/11/2018 

Sau 4 năm chống lại cáo buộc quấy rối tình dục của Paula Jones, ngày 13/11/1998, Tổng thống Mỹ thời đó là Bill Clinton đồng ý chi 850.000USD (khoảng 20 tỷ đồng) để cô này từ bỏ kiện cáo.

 
Ngày này năm xưa: Hải chiến đẫm máu ở châu Âu
Ngày này năm xưa: Hải chiến đẫm máu ở châu Âu
Hồ sơicon  11/11/2018 

Ngày 11/11/1940, Hải quân Anh bất ngờ tấn công đội tàu chiến Italia tại cảng Taranto. Trận đánh úp ác liệt được ví von như trận "Trân Châu Cảng của châu Âu".

 
Ngày này năm xưa: Vú em giết con của chủ gây chấn động Mỹ
Ngày này năm xưa: Vú em giết con của chủ gây chấn động Mỹ
Hồ sơicon  10/11/2018 

Trước sự quan tâm của báo giới, thẩm phán Zobel đã có quyết định khác thường. Ông công bố phán quyết về vụ án gây chấn động dư luận qua internet.

 
Ngày này năm xưa: Mỹ-Nhật dội 'mưa bom bão đạn' vào nhau
Ngày này năm xưa: Mỹ-Nhật dội 'mưa bom bão đạn' vào nhau
Hồ sơicon  12/11/2018 

Trận chiến Guadalcanal là một trong những trận đánh ác liệt nhất thời Thế chiến 2, gồm nhiều cuộc không kích và đấu pháo giữa các chiến hạm của quân đội Nhật với quân Đồng minh.

Ngày này năm xưa: Trung-Nhật đánh giáp lá cà, xác người la liệt
Ngày này năm xưa: Trung-Nhật đánh giáp lá cà, xác người la liệt
Hồ sơicon  09/11/2018 

Trận chiến Thượng Hải 1937, còn có tên Chiến dịch 813, là một trong những trận đánh lớn nhất và đẫm máu nhất trong Chiến tranh Trung - Nhật.

Ngày này năm xưa: Kẻ giết người hàng loạt Mỹ lộ diện
Ngày này năm xưa: Kẻ giết người hàng loạt Mỹ lộ diện
Hồ sơicon  08/11/2018 

Ngày 8/11/974, tên giết người hàng loạt Ted Bundy đã bị cảnh sát để mắt sau khi bắt cóc hụt một phụ nữ ở thành phố Salt Lake, bang Utah, Mỹ.

Bí ẩn người “châm ngòi” cuộc Chiến tranh Lạnh
Bí ẩn người “châm ngòi” cuộc Chiến tranh Lạnh
Hồ sơicon  08/11/2018 

Tới nay, các nhà sử học của Mỹ và Nga (Liên Xô trước đây) vẫn tranh cãi về việc ai đã “châm ngòi” cuộc Chiến tranh Lạnh.

Ngày này năm xưa: Bê bối bầu cử chấn động lịch sử Mỹ
Ngày này năm xưa: Bê bối bầu cử chấn động lịch sử Mỹ
Hồ sơicon  07/11/2018 

Ngày 7/11/2000, cả nước Mỹ đi bỏ phiếu bầu tổng thống. Song, không ai ngờ, sự kiện rốt cuộc lại trở thành bê bối nghiêm trọng nhất lịch sử bầu cử Mỹ.

Lý do đảng của đương kim tổng thống Mỹ hay bại ở bầu cử giữa kỳ
Lý do đảng của đương kim tổng thống Mỹ hay bại ở bầu cử giữa kỳ
Hồ sơicon  06/11/2018 

Đảng của Tổng thống Mỹ đương nhiệm luôn để mất ghế Quốc hội vào tay đảng đối lập sau mỗi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Ngày này năm xưa: Người vợ 'ác quỷ' khét tiếng Mỹ sa lưới
Ngày này năm xưa: Người vợ 'ác quỷ' khét tiếng Mỹ sa lưới
Hồ sơicon  06/11/2018 

Ngày 6/11/1982, cảnh sát Mỹ đã bắt giữ Shirley Allen, 41 tuổi vì đầu độc Lloyd Allen, người chồng thứ 6 của bà này và là người chồng thứ 3 chết không lâu sau khi kết hôn.

Chùm ảnh hé lộ biến cố khiến Mỹ-Iran đối đầu triền miên
Chùm ảnh hé lộ biến cố khiến Mỹ-Iran đối đầu triền miên
Hồ sơicon  06/11/2018 

Mỹ và Iran cắt đứt quan hệ ngoại giao vào năm 1979 khi các sinh viên Iran bất ngờ chiếm đại sứ quán Mỹ tại Tehran, khởi đầu cuộc khủng hoảng con tin.

Ngày này năm xưa: Án tử cho Saddam Hussein - 'Một trò chơi chính trị'?
Ngày này năm xưa: Án tử cho Saddam Hussein - 'Một trò chơi chính trị'?
Hồ sơicon  05/11/2018 

Ngày 5/11/2006, Tòa án của chính phủ lâm thời Iraq tuyên án tử hình cựu Tổng thống Saddam Hussein vì vụ thảm sát 148 người Hồi giáo Shi'ite tại Dujail năm 1982.

Kịch bản chiến tranh hạt nhân và những lựa chọn tấn công của Nga
Kịch bản chiến tranh hạt nhân và những lựa chọn tấn công của Nga
Quân sựicon  05/11/2018 

Nhiều người cho rằng, Mỹ rút khỏi INF có thể sẽ khoét sâu thêm những bất đồng hạt nhân giữa Nga và Mỹ, thậm chí xảy ra chiến tranh hạt nhân.

Ngày này năm xưa: Câu chuyện về chú chó bay vào vũ trụ
Ngày này năm xưa: Câu chuyện về chú chó bay vào vũ trụ
Hồ sơicon  03/11/2018 

Chú chó Laika đã trở thành sinh vật sống đầu tiên đi vào vũ trụ trên vệ tinh Sputnik 2 của Liên Xô.

Ngày này năm xưa: Khủng hoảng con tin chấn động toàn cầu
Ngày này năm xưa: Khủng hoảng con tin chấn động toàn cầu
Hồ sơicon  04/11/2018 

Hơn 60 người bị bắt làm con tin ngày 4/11/1979 sau khi hàng trăm sinh viên Iran chiếm đại sứ quán Mỹ tại Tehran. Cuộc khủng hoảng kéo dài tận 444 ngày.

Ngày này năm xưa: Bi kịch cuộc đời hoàng hậu ăn chơi bậc nhất châu Âu
Ngày này năm xưa: Bi kịch cuộc đời hoàng hậu ăn chơi bậc nhất châu Âu
Hồ sơicon  02/11/2018 

Marie Antoinette sở hữu nhan sắc vô cùng xinh đẹp, trở thành hoàng hậu Pháp khét tiếng ăn chơi bậc nhất châu Âu nhưng có kết cục cuộc đời vô cùng bi thảm.

Lộ diện quan chức tư pháp TQ leo cao nhờ hồ sơ giả tuốt tuột
Lộ diện quan chức tư pháp TQ leo cao nhờ hồ sơ giả tuốt tuột
Hồ sơicon  01/11/2018 

Tòa án Trung Quốc tuyên phạt Lô Ân Quang, Chủ nhiệm chính trị Bộ Tư pháp 12 năm tù giam và buộc ông ta nộp phạt 3 triệu Nhân dân tệ vì tội đưa hối lộ.

Ngày này năm xưa: Kích nổ quả bom H đầu tiên trên thế giới
Ngày này năm xưa: Kích nổ quả bom H đầu tiên trên thế giới
Hồ sơicon  01/11/2018 

Lúc 7h15 sáng ngày 1/11/1952, Mỹ kích nổ quả bom nhiệt hạch (bom H) đầu tiên trên thế giới ở đảo san hô vòng Eniwetok thuộc Thái Bình Dương.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN