TQ đang thành nước ‘khát’ nhất khu vực

Hoàng Hường Nhà báo, Biên tập viên chuyên trang Tuần Việt Nam/VietNamNet

Biển Đông là trục giao thương lớn với 1/3 sản lượng dầu thô của toàn thế giới được chuyển giao qua lại, trong đó TQ sẽ ‘khát’ nhất. 

Biển Đông là trục giao thương lớn với 1/3 sản lượng dầu thô của toàn thế giới được chuyển giao qua lại, trong đó TQ sẽ ‘khát’ nhất. 

LTS: Tuần Việt Nam giới thiệu bài viết tiếp theo trong loạt bài của nhà báo Hoàng Hường, thành viên trong đoàn nhà báo 14 nước vùng Châu Á – Thái Bình Dương đến làm việc tại 4 nước Mỹ, Trung Quốc, Philippines và Singapore về vấn đề Biển Đông. 

>> Việt Nam giữa ‘trận cờ vây’ của Trung- Nhật- Mỹ

Dòng nước của những kẻ khát 

Biển Đông là trục giao thương chính của các hoạt động thương mại dầu lửa. 1/3 sản lượng dầu thô của toàn thế giới được chuyển giao qua vùng biển này. Cùng nhiều lý do khác như tranh chấp lãnh thổ, chủ quyền; vấn đề quan hệ giữa các nước trong khu vực, thì lợi ích thương mại dầu lửa là một trong những lý do khiến khu vực Biển Đông trở nên đặc biệt quan trọng”, nhà kinh tế học Alexander Metelitsa, thuộc Viện quản trị Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA) chia sẻ trong cuộc làm việc qua Video Conference với các nhà báo đến từ các nước trong khu vực Biển Đông và Thái Bình Dương.

{keywords}
Con đường dầu lửa Biển Đông: 1/3 sản lượng dầu thô của thế giới đi qua eo biển Malacca rồi được vận chuyển trên Biển Đông đến các nước nhập khẩu. Ảnh: EIA

Theo học giả này, sự phát triển kinh tế nhanh chóng ở Châu Á, đặc biệt sự phát triển ồ ạt gần đâycủa Trung Quốc đã khiến cho nhu cầu năng lượng ở khu vực này tăng vọt trong mấy thập kỷ gần đây. 

>> Xem lại các bài viết trong chương trình được thực hiện tại Hawaii (Mỹ) và Bắc Kinh (Trung Quốc), Manila, Masinloc (Philippines)

Trực tiếp nghe phát ngôn ‘gây choáng’ của BNG Trung Quốc

Chứng kiến màn ‘hỏi xoáy đáp xoay’ với Bộ Ngoại giao TQ

‘TQ tăng cường quân sự không nguy hại ai’?

“TQ là mối đe dọa, Mỹ không thể đứng ngoài”

‘Bằng chứng lịch sử’ của TQ vô giá trị với luật quốc tế

Riêng Ấn Độ, TQ và vài quốc gia Châu Á đang tăng trưởng khác được dự đoán từ giờ tới năm 2040 sẽ chiếm đến 70% sản lượng sử dụng dầu lửa toàn cầu. 

Nhu cầu dầu lửa của các quốc gia Châu Á đều tăng từ 3.9% đến 10% tới thời điểm 2035. Trong đó Trung Quốc là quốc gia “khát” nhất, nhu cầu sử dụng dầu lửa của nước này sẽ tăng 43%.

Có thể nói, các quốc gia Châu Á – Thái Bình Dương không chỉ tranh chấp các quần đảo, mà còn tranh chấp con đường dầu lửa chiếm 1/3 sản lượng thế giới.

Qua eo biển Malacca, con đường ngắn nhất để dầu thô được chuyển từ Châu Phi, Trung Đông và Australia tới các khách hàng Châu Á là đi qua khu vực Biển Đông. 

Hiện nay đích đến của ‘con đường dầu thô’ này chủ yếu là Trung Quốc (43%), Nhật Bản (3.4%), Hàn Quốc (1.4%), Đài Loan (0.6%) và Hồng Kông (0.6%).

Ngoài ra, hơn một nửa sản lượng (75%) giao dịch khí đốt toàn cầu cũng được vận chuyển trên con đường này. Từ Malaysia, Indonesia, Australia và Qatar, khí đốt được xuất khẩu tới Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan và vài quốc gia Châu Á khác và than đá cũng được xuất khẩu từ Australia và Indonesia tới Trung Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ qua Biển Đông.

Bên cạnh đó, những năm gần đây Mỹ đã tăng cường sản lượng khai thác dầu nội địa, thay vì nhập khẩu từ Châu Phi như trước đây.Hiện nay Trung Quốc đã thay Mỹ trở thành quốc gia nhập khẩu dầu lửa từ Châu Phi nhiều nhất thế giới.Việc này có nghĩa dòng dầu Châu Phi thời gian tới sẽ đổi hướng tới Châu Á qua kênh vận chuyển Biển Đông, sẽ làm con đường thương mại này vốn đã bận rộn, sẽ càng trở nên quan trọng.

Việc Trung Quốc đưa ‘đường chín đoạn’ ra đe doạ kiểm soát khu vực Biển Đông, không chỉ các quốc gia có chủ quyền biển trong khu vực bị ảnh hưởng, mà các quốc gia có quyền lợi thương mại trong ‘con đường dầu lửa’ cũng bị đe doạ hoạt động giao thương trực tiếp; gián tiếp là các nền kinh tế khác như Mỹ và Châu Âu.

{keywords}
Thương mại hàng hải Biển Đông chiếm 1/3 sản lượng dầu thô thế giới. Ảnh: Bluebird

Toan tính trên bàn đàm phán

Ngoài vai trò quan trọng trong lĩnh vực thương mại, kinh tế; vùng Biển Đông còn đặc biệt phức tạp vì các mối quan hệ giữa các nước trong khu vực, bao gồm cả những yếu tố lợi ích, chính trị, văn hoá, lịch sử và tôn giáo. Đặc biệt hai nước Việt Nam – Trung Quốc đóng vai trò lớn nhất ở Biển Đông vì vị trí địa lý bị tác động lớn nhất, và vì mối quan hệ và lịch sử của hai nước; cũng như những cam kết và sự phát triển hiện tại.

Nhìn rộng ra, các nước trong khu vực Biển Đông đều có những đường lối phát triển và nền tảng khác nhau, thậm chí mâu thuẫn nhau. Sự khác nhau này thậm chí có từ sau Thế chiến Thứ Hai, một vài nước trong khu vực bị người Anh chiếm đóng, nước bị Mỹ xâm lược (Việt Nam); sau đó hình thành những hệ ý thức chính trị khác nhau. Việt Nam thành nước XHCN, Đài Loan, Nhật Bản và Phillipines thành đồng minh của Mỹ ở Châu Á; trong khi Indonesia, Brunei và Malaysia là những nước Hồi giáo đặc thù, có cách thức ứng xử và vận hành riêng.

Những yếu tố kể trên chắc chắn có những tác động nhất định đến việc các nước cùng ngồi lại tìm cách giải quyết những vấn đề căng thẳng; và trên hết; tất cả các nước này, chính xác là một phần lớn của thế giới, đều chịu ảnh hưởng của Trung Quốc ở vài hoặc nhiều lĩnh vực khác nhau, đặc biệt hợp tác kinh tế.Thái Lan là một ví dụ điển hình về ảnh hưởng của Trung Quốc đến đường lối chính sách và sự phát triển.

Trước một nước lớn như Trung Quốc, vấn đề Biển Đông thường được đặt nhiều lên bàn thảo luận của khối ASEAN, trong đó Thái Lan được coi là một trong những nền kinh tế mạnh trong khối. Cả vị trí địa lý và tiềm lực, Thái Lan được coi là một trong những nước trọng tâm của ASEAN. Tuy nhiên, Thái Lan cũng không tránh khỏi xu hướng chung là bị tác động mạnh từ Trung Quốc.

Thái Lan và Trung Quốc thành lập quan hệ ngoại giao từ năm 1976. Sau khi Thái Lan ra nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO năm 2001, hợp tác thương mại của hai nước này tăng vọt. Ngay trong năm 2001, Trung Quốc trở thành đối tác thương mại lớn thứ tư của Thái Lan, và đến năm 2014 đã trở thành đối tác lớn nhất, chiếm 14% các hoạt động thương mại của Thái.

Kinh tế chủ yếu của Thái Lan là sản phẩm nông nghiệp, và thị trường xuất khẩu này chủ yếu là Trung  Quốc. 

Thái Lan trở nên phụ thuộc vào Trung Quốc trong phát triển kinh tế - thương mại; và quan hệ ngoại giao – chính trị giữa hai nước này thay đổi rất nhiều kể từ khi quân đội lên nắm chính quyền. Tướng Prayuth Chan-Ocha ban bố tình trạng thiết quân luật, và các hành động quân sự. Phản ứng lại điều này, Mỹ ngừng hợp tác quân sự với Thái, cộng đồng Châu Âu đình chỉ đối thoại đàm phán FTA ‘Free Trade Area – Khu vực Tự do Thương mại).

Trong tình trạng này, Trung Quốc gần như là lựa chọn duy nhất của Thái Lan. Do đó, trông đợi sự ủng hộ từ Thái Lan - với tư cách một thành viên ASEAN - về vấn đề Biển Đông trở nên nhạy cảm và ít hy vọng.

Mỹ đã để mất Thái Lan về phía Trung Quốc”, Giáo sư Carl J. Shapiro, khoa Tài chính Quốc tế, thuộc trường Đại học Brandeis, Hoa Kỳ nhận định. Theo ông Carl, ảnh hưởng của Mỹ tới Thái Lan về cả kinh tế và chính trị đã bị Trung Quốc thay thế. Do đó, vai trò ‘cân bằng’ sức mạnh ở vùng Châu Á và đặc biệt vùng Biển Đông của Mỹ, dường như đang ngày càng bị thách thức.

Và, căng thẳng Biển Đông không chỉ là vấn đề chủ quyền và lợi ích trên biển, mà là lợi ích và quan hệ của từng nước cụ thể với Trung Quốc.Trong đó, không thể không thừa nhận rằng, những lợi ích này có tác động đáng kể đến thái độ của từng nước trong vấn đề Biển Đông - vì thế - càng trở nên phức tạp.

 Hoàng Hường

* Loạt bài được thực hiện trong chương trình Jefferson Fellowships do Trung tâm Đông - Tây (East - West Center) của Mỹ tổ chức tại Hawaii (Mỹ), Bắc Kinh, Hải Nam (Trung Quốc), Masinloc, Manila (Philippines) và Singapore. Tuần Việt Nam giữ Bản quyền đặc biệt, đề nghị các báo không sao chép.

tin nổi bật

Đổi mới con người ở vùng đất là mặt tiền quốc gia

Cần nhìn thẳng vào sự thật là khu vực đẹp nhất của đất nước, địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng lại có nhiều chỉ số phát triển thấp hơn mức trung bình của cả nước.

Tiếng chuông cảnh báo sau chuyện đình chỉ hoạt động của một sở

Hôm qua, một câu chuyện hy hữu được báo chí đưa tin: Sở Nội vụ bị tạm đình chỉ hoạt động 1 tháng vì chưa đảm bảo yêu cầu về phòng cháy chữa cháy (PCCC).

Truyền thông là chức năng của chính quyền

Khi các cấp chính quyền chủ động phối hợp truyền thông với các cơ quan báo chí sẽ là nền tảng quan trọng nhất cho việc làm chủ tình hình trong bối cảnh hiện nay.

Cơ hội của Việt Nam trước vòng cải cách mở cửa mới của Trung Quốc

Bản thân mỗi nước đều đang hướng đến phát triển chất lượng cao. Trong giai đoạn trước, điểm tăng trưởng của quan hệ Việt - Trung là thương mại, thầu khoán công trình. Hiện nay và sắp tới điểm tăng trưởng mới của quan hệ Việt - Trung sẽ là gì?

Những thông điệp về trái phiếu doanh nghiệp

Có một điểm cần nhấn mạnh: tuyệt đại đa số trái phiếu doanh nghiệp là có tài sản đảm bảo hoặc được bảo đảm bởi các tổ chức tín dụng.

Việt Nam sẽ vượt bẫy thu nhập trung bình theo cách nào

Việt Nam nỗ lực trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao và thu nhập cao vào năm 2035 và 2045. Tuy nhiên, chúng ta phải vượt qua thách thức không hề nhẹ, nhất là về thể chế.

Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nhà lãnh đạo cải cách tâm huyết

Thủ Tướng Võ Văn Kiệt là nhà lãnh đạo đi tiên phong trong thực hiện cải cách và hội nhập của đất nước ta. Ông đã dũng cảm thực hiện những quyết định đột phá tầm chiến lược để đưa đất nước đi lên.

Tầm nhìn quốc gia Qatar qua lăng kính World Cup

Qatar đã làm nên lịch sử khi lần đầu tiên đưa sự kiện thể thao được theo dõi nhiều nhất trên toàn cầu đến Thế giới Ả Rập và Hồi giáo.

Ông Sáu Dân và đổi mới thể chế

Ngày 9/8/1995, trước Đại hội Đảng lần thứ 8, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã gửi một bức thư tâm huyết cho Bộ Chính trị nêu quan điểm, tư tưởng, khuyến nghị và cảnh báo về một số vấn đề có tầm chiến lược đối với đất nước vào thời điểm lịch sử đó.

‘Ý Đảng, lòng Dân’

Hôm qua, một người bạn của tôi thông báo, chị đã không rút trước hạn món tiền gửi ngân hàng đang được kiểm soát đặc biệt. Tôi biết, tâm lý chị cũng khá cồn cào vì chị liên tục hỏi ý kiến của tôi trong cả tuần trước.

Nhà lãnh đạo dám chịu trách nhiệm “phá rào”

“Sử học không nên chỉ đánh giá một con người xem họ đạt đến đỉnh cao nào mà còn phải xem khi họ nằm xuống, đã có bao nhiêu dòng nước mắt”.

Nhà giáo là nhân tố cốt lõi quyết định sự thành công của đổi mới giáo dục

Bộ trưởng GĐ-ĐT Nguyễn Kim Sơn bày tỏ, nhà giáo là nguồn lực quan trọng nhất của ngành. Đầu tư cho nhà giáo chính là yếu tố nền tảng của nền tảng, quyết định đến chất lượng và sự thành công của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

Hỏi là việc đầu tiên của học

Thời 4.0 hỏi là việc đầu tiên của sự học. Thực tế cho thấy, có những câu hỏi làm thay đổi thế giới

Một sáng kiến cho trái phiếu doanh nghiệp

Đang có nhiều ý tưởng mới mẻ hiến kế cho vấn đề trái phiếu doanh nghiệp, nhưng vấn đề là nguồn “tiền tươi thóc thật” ở đâu ra và ai sẽ là người thực hiện để đảm bảo hiệu quả? Tuần Việt Nam xin giới tiệu ý tưởng của chuyên gia Phạm Xuân Hòe.

Tư duy, cách làm mới và một câu chuyện cũ

"Người dân đang cần, doanh nghiệp đang cần. Các đồng chí có suy nghĩ việc này không? Vấn đề đặt ra là phải đổi mới tư duy, cách tiếp cận, cách làm".